◉Sprawdzenie arkuszy organizacyjnych 2026/2027 przez samorządy -weryfikacja zaplanowanych zajęć i kadr pod kątem racjonalizacji kosztów
Arkusz organizacyjny szkoły 2026/2027 - weryfikacja przez samorząd
Arkusz organizacyjny to dokument, w którym rozstrzyga się większość kosztów szkoły na cały rok. Samorząd dostaje go do zatwierdzenia z terminem na karku i zwykle bez czasu na spokojną analizę, a potem przez dwanaście miesięcy płaci za decyzje, których wtedy nie zauważył. Problem nie polega na braku uprawnień, tylko na tym, że trzeba wiedzieć, gdzie patrzeć i co wolno zmienić.
Na webinarze pokazujemy, jak czytać arkusz oczami organu prowadzącego: które zapisy generują koszt, jak wyglądają zależności między arkuszem, wydatkami szkoły i kwotą potrzeb oświatowych oraz co samorząd może zrobić legalnie, żeby wpłynąć na jedno i drugie. Omawiamy stan prawny na rok szkolny 2026/2027, razem ze zmianami, które weszły 1 września 2026 r.
Zastrzeżenie dotyczące aktualności informacji
Informacje zawarte na stronie mają charakter poglądowy i służą celom informacyjnym. Ze względu na zmieniające się przepisy prawa oraz praktykę ich stosowania, treści te mogą być nieaktualne. Po aktualną, praktyczną i pogłębioną wiedzę zapraszamy na nasze szkolenia związane z omawianą tematyką.
Cel szkolenia
- poznanie zasad związanych z naliczanie potrzeb oświatowych
- wskazanie jak samorząd może zoptymalizować wydatki na oświatę, wykorzystując dane, którymi dysponuje
- omówienie zapisów arkusza i możliwości wprowadzania zmian w arkuszu przez samorząd
- poznanie zależności pomiędzy arkuszem organizacji, wydatkami szkoły a potrzebami oświatowymi: na jakie wydatki w szkole jest otrzymywana, jakie dane wpływają na jej wysokość
- wskazanie co może samorząd, aby mieć wpływ na zwiększenie potrzeb oświatowych i lepszą optymalizację wydatków szkoły
Koszt uczestnictwa
500,00 zł netto + 23% VAT*za 1 osobę(*udział w webinarium zwolniony z VAT w przypadku finasowania webinarium ze środków publicznych)
Prowadzący szkolenie
Elżbieta Rabenda
Adresaci
- pracownicy jednostek samorządu terytorialnego
Wypełnienie formularza zgłoszeniowego zajmuje ok. 2 minuty. Potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia otrzymają Państwo e-mailem.
Arkusz organizacji szkoły i przedszkola: kto co robi w procedurze
Podział kompetencji wynika z art. 110 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. 2026 poz. 820) i jest krótszy, niż się zwykle sądzi.
- Dyrektor opracowuje arkusz i przekazuje go do zaopiniowania zakładowym organizacjom związkowym (ust. 2). W szkołach prowadzonych przez podmiot inny niż samorząd arkusz opiniują tylko te organizacje, które przedstawiły wymaganą informację (ust. 2a).
- Organ prowadzący zatwierdza arkusz, po zasięgnięciu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny (ust. 3).
- Dyrektor ustala tygodniowy rozkład zajęć na podstawie zatwierdzonego arkusza, z uwzględnieniem zasad ochrony zdrowia i higieny pracy (ust. 4).
- Zmiany wprowadzane do 30 września wymagają ponownego przejścia przez opiniowanie i zatwierdzenie (ust. 5).
W całym art. 110 jest tylko jedna data kalendarzowa: 30 września. Wszystkie pozostałe terminy, na które powołują się dyrektorzy i kuratoria, są w rozporządzeniu wykonawczym, nie w ustawie.
Co zawiera arkusz organizacji szkoły i przedszkola
Zakres danych określa § 17 rozporządzenia organizacyjnego, osobno dla przedszkola (ust. 1-2), osobno dla szkoły (ust. 3-4) i osobno dla oddziałów przedszkolnych w szkole podstawowej (ust. 5-6). Dla samorządu ważne jest, że arkusz określa szczegółową organizację nauczania, wychowania i opieki w danym roku szkolnym, a więc wszystkie pozycje, z których wynikają koszty na kolejny rok szkolny.
W arkuszu wykazuje się między innymi liczbę oddziałów i liczbę uczniów, tygodniowy wymiar godzin zajęć edukacyjnych, dane nauczycieli wraz ze stopniem awansu zawodowego, liczbę pracowników administracji i obsługi oraz - od roku szkolnego 2026/2027 - odrębnie wymiar godzin edukacji zdrowotnej i wymiar godzin zdrowia seksualnego. Pełny katalog pozycji dla każdego typu placówki oświatowej wynika wprost z rozporządzenia i tam warto go sprawdzać przy każdej nowelizacji.
Przepisy nie narzucają natomiast jednego urzędowego formularza. Zakres danych jest wspólny, ale formę arkusza porządkują w praktyce organy prowadzące i programy do obsługi arkusza organizacji, z których korzysta większość szkół. Z punktu widzenia weryfikacji nie ma to znaczenia: sprawdza się dane, nie układ tabeli.
Terminy tworzenia arkusza organizacyjnego: kiedy samorząd ma go na biurku
Harmonogram wynika z § 17 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli (t.j. Dz.U. 2023 poz. 2736 ze zm.).
| Etap | Termin |
|---|---|
| Opinia zakładowych organizacji związkowych | 10 dni roboczych od otrzymania projektu, nie później niż do 19 kwietnia |
| Przekazanie arkusza przez dyrektora organowi prowadzącemu | do 21 kwietnia |
| Opinia organu sprawującego nadzór pedagogiczny | 10 dni roboczych od otrzymania arkusza, nie później niż do 20 maja |
| Zatwierdzenie arkusza przez organ prowadzącego | do 29 maja |
| Aneksy do 30 września | opinie po 4 dni robocze, zatwierdzenie w 7 dni roboczych |
| Aneksy po 30 września | bez opinii związków i kuratora, zatwierdzenie w 7 dni roboczych |
Po stronie szkoły praca zaczyna się wcześniej: dyrektor opracowuje projekt arkusza organizacyjnego zwykle w marcu, bo przekazanie go do zaopiniowania organizacjom związkowym musi zmieścić się przed 19 kwietnia. Przygotowania arkusza na kolejny rok szkolny nie da się więc zacząć w maju.
Wniosek organizacyjny jest prosty: realny czas na analizę to okres między 21 kwietnia a końcem maja, a jeżeli samorząd chce cokolwiek uzgodnić przed opracowaniem arkusza, musi to zrobić wcześniej, w marcu. Później zostaje już tylko zatwierdzenie albo jego odmowa.
Co samorząd może, a czego nie może zmienić
Ustawa zna dwa stany: zatwierdzenie i jego brak. Nie zna jednostronnej korekty arkusza przez organ prowadzący.
- Może nie zatwierdzić arkusza - jeżeli organ prowadzący ma kompetencję do zatwierdzenia, ma też możliwość odmowy. W praktyce powinien wskazać przyczyny, a dyrektor przedstawia poprawiony arkusz. Brak zatwierdzenia stawia jednak funkcjonowanie szkoły pod znakiem zapytania, więc to narzędzie ostatniej instancji, nie codzienne.
- Nie może wydawać wiążących wytycznych do sporządzania arkuszy - opracowanie arkusza to kompetencja dyrektora, a narzucanie w tym zakresie sztywnych reguł bywało kwestionowane jako naruszenie prawa.
- Nie może samodzielnie wpisać zmiany do arkusza opracowanego przez dyrektora.
Pole realnego wpływu leży więc gdzie indziej i jest szersze, niż wygląda: uzgodnienia przed sporządzeniem arkusza, konsekwentne wymaganie zgodności z przepisami, powiązanie arkusza z planem finansowym jednostki oraz własne kompetencje organu prowadzącego, przede wszystkim plan sieci szkół, granice obwodów i budżet.
Opinia kuratora: co znaczy i czego nie znaczy
Opinia organu sprawującego nadzór pedagogiczny nie jest dla organu prowadzącego wiążąca - także wtedy, gdy jest negatywna. Kurator ocenia przede wszystkim legalność: czy nie zaniżono wymiaru godzin obowiązkowych i czy planowana organizacja zapewnia bezpieczne warunki nauki.
Krąży teza, że kuratorzy przestali opiniować arkusze. Nie jest ona prawdziwa dla roku szkolnego 2026/2027. Art. 110 ust. 3 w wersji obowiązującej nadal wymaga zasięgnięcia opinii organu nadzoru pedagogicznego, a kuratoria prowadziły opiniowanie arkuszy i aneksów na ten rok szkolny. Zmiana, o której mowa w publikacjach, pozostała na etapie projektu.
Warto też wiedzieć, czego nowelizacja z 13 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 504) nie zmieniła: art. 110 pozostał nietknięty. Skreślenie wyrazu „pozytywnej” dotyczyło art. 8 ust. 24, art. 9 ust. 1 oraz art. 91 ust. 11 i 12, a wymóg opinii pozytywnej dodano w art. 39 ust. 5c (obwody), art. 86a ust. 2 (zadania w budynkach szkół) i art. 91 ust. 11a (łączenie w zespół).
Co nowego trzeba wykazać w arkuszu na 2026/2027
Zawartość arkusza określa § 17 rozporządzenia organizacyjnego, a w 2026 roku zmieniał się on dwa razy, za każdym razem w ust. 4 pkt 3.
| Akt | Od kiedy | Co zmienia |
|---|---|---|
| Dz.U. 2026 poz. 130 (rozp. z 28.01.2026) | 19 lutego 2026 r. | w § 17 ust. 4 pkt 3 lit. b „wychowanie do życia w rodzinie” zastąpiono „edukacją zdrowotną” |
| Dz.U. 2026 poz. 1090 (rozp. z 10.08.2026) | 1 września 2026 r. | z lit. b skreślono edukację zdrowotną i dodano nową lit. h: wymiar godzin zajęć edukacji zdrowotnej - zdrowia seksualnego |
Skutek jest bardzo praktyczny: arkusz na rok szkolny 2026/2027 musi odrębnie wykazywać wymiar godzin edukacji zdrowotnej i odrębnie wymiar godzin zdrowia seksualnego. Jeżeli w arkuszu jest tylko jedna z tych pozycji, dokument jest niekompletny.
Edukacja zdrowotna w liczbach
Od 1 września 2026 r. edukacja zdrowotna jest obowiązkowa w klasach IV-VIII szkoły podstawowej w wymiarze 1 godziny tygodniowo w każdej klasie, a w szkołach ponadpodstawowych 1 godziny tygodniowo w dwóch klasach wybranych przez dyrektora.
Część dotycząca zdrowia seksualnego jest nieobowiązkowa: rodzic albo pełnoletni uczeń składa pisemną rezygnację, a spotkanie informacyjne odbywa się nie później niż miesiąc przed rozpoczęciem tych zajęć. Wymiar to 1 godzina w roku szkolnym w klasach IV-VI, 2 godziny w klasach VII-VIII i 3 godziny w każdej z dwóch wybranych klas szkoły ponadpodstawowej.
Dla samorządu liczy się tu jedno: te godziny trzeba zaplanować i wykazać, a przy rezygnacjach ich realizacja może wyglądać inaczej niż plan. Warto ustalić z dyrektorami, jak będą raportować faktyczną realizację, bo od tego zależy zarówno rozliczenie godzin, jak i wiarygodność danych przekazywanych do systemu.
Ramowe plany nauczania: nowe rozporządzenie od 1 września
Od 1 września 2026 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 22 lipca 2026 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz.U. 2026 poz. 1028), ogłoszone 31 lipca 2026 r. To nowe rozporządzenie, a nie kolejna nowelizacja poprzedniego.
Wdrażanie jest etapowe: nowe plany stosuje się od roku szkolnego 2026/2027 w klasach I i IV szkoły podstawowej, a w kolejnych latach w następnych klasach. Wyjątkiem jest obowiązkowa edukacja zdrowotna, która wchodzi od razu w klasach IV-VIII. Zmienił się też tygodniowy wymiar na I etapie edukacyjnym: z 20 na 21 godzin, oraz liczba godzin do dyspozycji dyrektora w klasach IV-VIII, z 4 na 6.
Godziny do dyspozycji dyrektora to pozycja, którą przy weryfikacji arkusza warto sprawdzać osobno. Dwie dodatkowe godziny w każdym oddziale klas IV-VIII to w skali gminy z kilkunastoma oddziałami realny koszt, a jednocześnie najbardziej elastyczna część planu.
Liczebność oddziałów: gdzie w arkuszu organizacyjnym powstaje koszt
Koszt szkoły liczy się na oddziały, nie na uczniów, więc liczba i wielkość oddziałów są pierwszą rzeczą do sprawdzenia w arkuszu. W oddziałach klas I-III szkoły podstawowej obowiązuje limit 25 uczniów, z możliwością zwiększenia o maksymalnie dwóch uczniów, gdy w trakcie roku szkolnego przyjmowany jest uczeń zamieszkały w obwodzie szkoły. W klasach IV-VIII nie ma ogólnego ustawowego limitu liczebności oddziału, a w oddziale przedszkola liczba dzieci nie może przekraczać 25 (§ 5 rozporządzenia organizacyjnego).
Brak limitu w klasach IV-VIII bywa mylnie odczytywany jako dowolność. Z punktu widzenia samorządu jest odwrotnie: to właśnie tam decyzja o utworzeniu dodatkowego oddziału jest najbardziej kosztowna i najczęściej podejmowana bez rachunku.
| Ujęcie | Wartość |
|---|---|
| Ogółem (rok szkolny 2024/2025, dane GUS) | 18 uczniów |
| Na wsi | 15 uczniów |
| W miastach | 21 uczniów |
| Koszt utrzymania oddziału w gminnych szkołach podstawowych (2024) | 436 500 zł |
| Wydatek na jednego ucznia | 18 790 zł (2023) i 22 732 zł (2024) |
Godziny ponadwymiarowe i pensum
Druga pozycja, w której arkusz potrafi zaskoczyć samorząd, to godziny ponadwymiarowe. Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. 2026 poz. 515) nauczyciel może być obowiązany do pracy w godzinach ponadwymiarowych w wymiarze nieprzekraczającym 1/4 tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin, a przydzielenie większej liczby wymaga jego zgody i nie może przekroczyć 1/2 pensum. Wyjątek dotyczy nauczycieli teoretycznych przedmiotów zawodowych i praktycznej nauki zawodu, którym za zgodą można przydzielić godziny w wymiarze wyższym. Bez zgody nie można przydzielić godzin ponadwymiarowych kobiecie w ciąży ani osobie opiekującej się dzieckiem do 4 lat.
Od 1 września 2026 r. pensum nauczycieli praktycznej nauki zawodu wynosi 18 godzin (ustawa z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2025 poz. 1160). Wcześniej ustalał je organ prowadzący uchwałą, więc samorządy prowadzące szkoły zawodowe utraciły w tym zakresie kompetencję uchwałodawczą, a etaty w arkuszu na 2026/2027 wymagają przeliczenia od nowa.
Arkusz a kwota potrzeb oświatowych
To pytanie wraca na każdym szkoleniu: na co właściwie szkoła „dostaje pieniądze”. Odpowiedź jest niewygodna, ale porządkuje myślenie. Zgodnie z art. 7 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 650) sposób ustalania i podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych określają przepisy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Kwota potrzeb oświatowych jest więc elementem kalkulacyjnym dochodów samorządu, a nie dotacją celową przypisaną do konkretnych wydatków.
Jest jeden istotny wyjątek: na kształcenie specjalne uczniów objętych orzeczeniem oraz na zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze jednostka musi przeznaczyć nie mniej niż przewidzianą kwotę potrzeb oświatowych na tych uczniów (art. 8 ust. 1 tej ustawy). W pozostałym zakresie to samorząd decyduje o strukturze wydatków - i on pokrywa różnicę z dochodów własnych.
Zależność między arkuszem a kwotą potrzeb działa natomiast przez dane: liczba uczniów przypisanych do wag, etaty nauczycieli i struktura awansu wchodzą do zestawień z Systemu Informacji Oświatowej. Rozbieżność między arkuszem a danymi w systemie potrafi obniżyć naliczenie, mimo że w szkole wszystko jest zaplanowane poprawnie.
Racjonalizacja wydatków: obowiązek czy dobra praktyka
Podstawa jest ogólna, ale mocna. Art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1483) wymaga, by wydatki publiczne były dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów i optymalnego doboru metod oraz środków służących osiągnięciu założonych celów.
Nie ma przepisu, który nakazywałby wprost analizę kosztu oddziału czy kosztu na ucznia. Jest natomiast norma gospodarności, od której zależy ocena wydatków - i to ona sprawia, że zatwierdzanie arkusza bez sprawdzenia skutków finansowych jest trudne do obrony.
Co pokazała kontrola NIK
Najwyższa Izba Kontroli badała finansowanie zadań oświatowych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego (kontrola P/21/006, informacja o wynikach opublikowana 7 czerwca 2022 r., okres objęty kontrolą od 2017 r. do 30 września 2021 r.).
- struktura finansowania w skontrolowanych jednostkach: subwencja oświatowa 62,7% wydatków, dochody własne 30,7%, inne źródła 4,1%,
- średnia liczebność oddziałów: szkoły podstawowe w gminach wiejskich około 18 uczniów, w gminach miejskich 20-21, licea w powiatach 25-26,
- wydatki na ucznia w szkołach podstawowych wzrosły w 2020 roku wobec 2017 o 33,1%, przy wzroście liczby uczniów o 22,4%,
- struktura wydatków: wynagrodzenia nauczycieli 50,0%, administracja i obsługa 13,1%, wydatki majątkowe 5,3%.
Te liczby dają samorządowi punkt odniesienia. Jeżeli własna średnia liczebność oddziału jest wyraźnie niższa niż w podobnych jednostkach, to nie jest jeszcze zarzut - ale jest pytanie, na które trzeba mieć odpowiedź w momencie zatwierdzania arkusza.
Lista kontrolna: co sprawdzić w arkuszu organizacyjnym szkoły
- liczba i liczebność oddziałów, w tym oddziały utworzone poniżej średniej w jednostce,
- godziny do dyspozycji dyrektora w klasach IV-VIII i sposób ich wykorzystania,
- godziny ponadwymiarowe: kto, ile, czy jest zgoda nauczyciela przy przekroczeniu 1/4 pensum,
- etaty nauczycieli praktycznej nauki zawodu przeliczone na pensum 18 godzin,
- wymiar godzin edukacji zdrowotnej i odrębnie zdrowia seksualnego,
- zajęcia dla uczniów z orzeczeniami: zgodność arkusza z indywidualnymi programami edukacyjno-terapeutycznymi,
- etaty administracji i obsługi, których żadna waga nie finansuje wprost,
- spójność arkusza z danymi przekazanymi do Systemu Informacji Oświatowej.
Podstawa prawna
- ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. 2026 poz. 820), w szczególności art. 110,
- rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli (t.j. Dz.U. 2023 poz. 2736 ze zm., w tym Dz.U. 2026 poz. 130 i Dz.U. 2026 poz. 1090),
- rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 22 lipca 2026 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz.U. 2026 poz. 1028),
- ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. 2026 poz. 515), w szczególności art. 35,
- ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 650), w szczególności art. 7 i art. 8,
- ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1483), w szczególności art. 44 ust. 3.
Dlaczego warto wziąć udział
Webinarium prowadzi praktyk, który arkusz zna z obu stron biurka. Uczestnicy wychodzą z listą kontrolną do weryfikacji arkusza, z rozróżnieniem między tym, co samorząd może narzucić, a tym, co musi uzgodnić, oraz z wiedzą, które pozycje w arkuszu najmocniej przekładają się na budżet jednostki. Pytania można zadawać przez cały czas trwania zajęć.
Elżbieta Rabenda
Praktyk, z dwudziestosiedmioletnim stażem pracy w polskim szkolnictwie i na rzecz oświaty samorządowej, od 2016 r. ekspert (lista MEN poz. 1121), wykładowca, trener, kontroler, analityk. Współpracuje z RIO, SKO, MEN, z urzędami gminy i powiatów w całym kraju. Praktyk. Autorka wielu publikacji, w tym w czasopismach dla samorządów „Wspólnota” i „Pracownik Samorządowy”, dla Gazety Prawnej. Posiada dziesięcioletnie doświadczenie samorządowca, dyrektora szkoły, z zawodu nauczyciel dyplomowany. Absolwentka Wyższej Szkoły Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych i Politycznych (podyplom. z zakresu zarządzania oświatą, w tym regulacji prawnych w procesie wdrażania prawa oświatowego). Występuje w roli eksperta na corocznych kongresach ogólnopolskich i konferencjach oświatowych, ekspert w panelach dyskusyjnych w Samorządowym Forum Kapitału i Finansów.
1. Arkusze organizacyjne szkół/przedszkoli na rok 2026/2027 - dokument okołobudżetowy i podstawa do planowania planów finansowych w samorządzie:
- bez działań w tych obszarów nie da się dobrze wykonać organizacji i zaplanować racjonalnego finansowania szkół i przedszkoli - sieć szkół/przedszkoli, plany naboru, finansowanie, potrzeby lokalne i otoczenie prawne. Krok po kroku w harmonogramie naszych prac
- budowa i forma arkusza organizacyjnego -wymagania bezsporne i rozwiązania opcjonalne
- oczekiwania samorządów - co można wyznaczyć dyrektorom, a czego zrobić nie wolno
- opiniowanie arkuszy organizacyjnych - przez kogo i o jakim znaczeniu do dalszych prac
- harmonogram pracy z arkuszem
- arkusz organizacyjny jako dokument informacji jawnej - wpis danych osobowych nauczycieli i ich powszechne udostępnianie, czy tak można?
2. Arkusz organizacyjny - część planowania zadań obowiązujących ucznia:
- planowanie oddziałów i grup - normy, wyznaczanie granic, dopuszczalne odstępstwa,
- planowanie zajęć z ramowych planów nauczania, z uwzględnieniem zastosowania niezbędnego minimum obowiązujących godzin,
- planowanie pracy przedszkola, z uwzględnieniem potrzeb rodziców i możliwości finansowych samorządu,
- planowanie zajęć pomocy psychologiczno-pedagogicznej, z uwzględnieniem zastosowania niezbędnego minimum zajęć specjalistycznych,
- planowanie zajęć z kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem liczby godzin wsparcia dla ucznia, wynikających z nowego modelu finansowania samorządów
3. Arkusz organizacyjny - część planowania kadry pedagogicznej:
- obszary ryzyka - planowanie nauczycieli w pełnym i niepełnym tygodniowym obowiązującym wymiarze godzin, bez godzin ponadwymiarowych
- planowanie nauczycieli, z uwzględnieniem godzin ponadwymiarowych - obowiązujące limity i zasady,
- planowanie nauczycieli na czas określony - ważny zapis w arkuszu, forma umowy, status nauczyciela,
- planowanie uzupełnienia etatów przez organ prowadzący a zapis w arkuszu,
- planowanie kadry kierowniczej,
- planowanie nauczycieli specjalistów,
- planowanie nauczycieli urlopowanych,
- planowanie wakatów (co dalej, gdy po 01.09 nadal będą braki kadrowe?),
- planowanie zatrudnienia w oparciu o art. 15 ustawy Prawo oświatowe.
4. Arkusz organizacyjny - planowanie kadry niepedagogicznej:
- stanowiska pracy w szkole i przedszkolu,
- standaryzowanie zatrudnienia - przykłady,
- zapisy w statucie szkoły/przedszkola
5. Uchwały prawa lokalnego - które są zastosowanie w arkuszu organizacyjnym ?
6. Obszary ryzyka w arkuszu- pułapki w arkuszu organizacyjnym, skutkujące naruszeniem dyscypliny finansów publicznych, czyli na co musi uważać dyrektor szkoły/przedszkola?
7. Czas dla Państwa!
Jak przebiega webinar
Szkolenie prowadzimy w formie webinaru na żywo, z omówieniem zapisów arkusza i przykładowych wyliczeń w arkuszu kalkulacyjnym. Link do pokoju szkoleniowego wysyłamy dzień przed zajęciami na adres e-mail podany w zgłoszeniu, a przypomnienie w dniu szkolenia. Do udziału wystarczy komputer lub tablet z przeglądarką i głośnikami; nie trzeba instalować żadnego programu ani zakładać konta.
W trakcie zajęć widzą Państwo prezentację, omawiane fragmenty dokumentów i prowadzącą, a pytania można zadawać na czacie przez cały czas trwania webinaru. Na końcu przewidziany jest blok pytań i odpowiedzi, w którym omawiamy przypadki zgłoszone przez uczestników.
Co otrzymują uczestnicy
- udział w webinarze na żywo wraz z blokiem pytań i odpowiedzi,
- materiały szkoleniowe w wersji elektronicznej, z podstawami prawnymi i listą kontrolną do weryfikacji arkusza,
- zaświadczenia o ukończeniu szkolenia dla każdego zgłoszonego uczestnika,
- możliwość zadania pytania prowadzącej po szkoleniu drogą mailową.
Dla kogo jest to szkolenie
Webinar kierujemy do pracowników jednostek samorządu terytorialnego odpowiadających za oświatę: wydziałów oświaty, wydziałów budżetu, centrów usług wspólnych oraz osób, które przygotowują dla wójta, burmistrza czy prezydenta materiał do zatwierdzenia arkuszy. Przydatny będzie również dyrektorom, którzy chcą zrozumieć, na co patrzy organ prowadzący.
Organizacja i zgłoszenia
Zgłoszenia przyjmujemy przez formularz online oraz formularz PDF dostępne na tej stronie. Po wysłaniu zgłoszenia otrzymają Państwo potwierdzenie na wskazany adres e-mail. Fakturę wystawiamy po szkoleniu, z terminem płatności umożliwiającym rozliczenie ze środków publicznych. Udział w webinarium jest zwolniony z podatku VAT w przypadku finansowania szkolenia ze środków publicznych.
Jeżeli zgłaszają Państwo większą grupę z jednej jednostki albo potrzebują terminu dopasowanego do harmonogramu arkuszy, prosimy o kontakt telefoniczny - ustalamy wtedy termin indywidualny.
Najczęściej zadawane pytania
Jak zapisać się na szkolenie?
Wystarczy wypełnić formularz zgłoszeniowy online dostępny na tej stronie albo pobrać i odesłać formularz PDF. Potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia wysyłamy na wskazany adres e-mail.
Ile kosztuje udział w webinarze?
Koszt uczestnictwa podany jest w karcie szkolenia przy terminie. Cena obejmuje udział w webinarze na żywo, materiały elektroniczne i zaświadczenie o ukończeniu szkolenia.
Czy udział w szkoleniu jest zwolniony z VAT?
Tak, udział w webinarium jest zwolniony z podatku VAT w przypadku finansowania szkolenia ze środków publicznych. W pozostałych przypadkach do ceny netto doliczamy 23 procent VAT.
Czy otrzymam zaświadczenie o ukończeniu szkolenia?
Tak. Zaświadczenia wystawiamy dla każdego zgłoszonego uczestnika i wysyłamy po zakończeniu webinaru.
Czy potrzebuję specjalnego programu, żeby wziąć udział?
Nie. Wystarczy komputer, laptop lub tablet z przeglądarką internetową i głośnikami oraz stabilne łącze. Link do pokoju szkoleniowego wysyłamy dzień przed zajęciami.
Czy mogę zadawać pytania w trakcie webinaru?
Tak, pytania można zadawać na czacie przez cały czas trwania zajęć. Na końcu przewidziany jest osobny blok pytań i odpowiedzi.
Czy można zamówić to szkolenie dla jednej jednostki?
Tak, realizujemy szkolenia zamknięte dla urzędów gmin, starostw, centrów usług wspólnych i zespołów oświatowych. Termin i zakres ustalamy indywidualnie.
Czym jest arkusz organizacyjny?
To dokument określający szczegółową organizację nauczania, wychowania i opieki w danym roku szkolnym. Opracowuje go dyrektor, a zatwierdza organ prowadzący po zasięgnięciu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny.
Kto opracowuje arkusz organizacyjny?
Dyrektor szkoły albo przedszkola. To jego kompetencja i organ prowadzący nie może go w tym zastąpić.
Kto opiniuje arkusz?
Zakładowe organizacje związkowe, którym dyrektor przekazuje projekt, oraz organ sprawujący nadzór pedagogiczny, czyli kurator oświaty, do którego arkusz trafia już od organu prowadzącego.
Kto zatwierdza arkusz organizacyjny?
Organ prowadzący, po zasięgnięciu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny. Wynika to z art. 110 ust. 3 Prawa oświatowego.
Do kiedy związki zawodowe opiniują arkusz?
W terminie 10 dni roboczych od otrzymania projektu, nie później niż do 19 kwietnia.
Do kiedy dyrektor przekazuje arkusz organowi prowadzącemu?
Do 21 kwietnia.
Ile czasu ma kurator na opinię?
10 dni roboczych od otrzymania arkusza, nie później niż do 20 maja.
Do kiedy organ prowadzący zatwierdza arkusz?
Do 29 maja.
Czy terminy arkusza są w ustawie?
Nie. W art. 110 Prawa oświatowego jest tylko jedna data kalendarzowa: 30 września. Pozostałe terminy określa § 17 rozporządzenia w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli.
Jakie terminy obowiązują przy aneksach?
Przy zmianach wprowadzanych do 30 września opinie związków i kuratora wydaje się w 4 dni robocze, a organ prowadzący zatwierdza w 7 dni roboczych. Po 30 września opinii nie wymaga się, a zatwierdzenie następuje w 7 dni roboczych.
Czy zmiany po 30 września wymagają opinii kuratora?
Nie. Po tej dacie wystarcza zatwierdzenie przez organ prowadzący w terminie 7 dni roboczych.
Czy opinia kuratora jest wiążąca?
Nie. Nawet negatywna opinia organu nadzoru pedagogicznego nie wiąże organu prowadzącego. Kurator ocenia przede wszystkim legalność organizacji zaplanowanej w arkuszu.
Czy to prawda, że kuratorzy przestali opiniować arkusze?
Nie dla roku szkolnego 2026/2027. Art. 110 ust. 3 w obowiązującej wersji nadal wymaga zasięgnięcia opinii organu nadzoru pedagogicznego, a kuratoria opiniowały arkusze i aneksy na ten rok. Zmiana opisywana w publikacjach pozostała projektem.
Czy nowelizacja z marca 2026 roku zmieniła procedurę arkusza?
Nie. Ustawa z 13 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 504) nie zmieniła art. 110. Osłabienie weta kuratora dotyczyło innych przepisów, a w kilku miejscach dodano nawet wymóg opinii pozytywnej.
Czy organ prowadzący może nie zatwierdzić arkusza?
Tak. Skoro ma kompetencję do zatwierdzenia, ma też możliwość odmowy. Powinien jednak wskazać przyczyny, bo brak zatwierdzenia realnie blokuje organizację pracy szkoły.
Czy samorząd może sam zmienić zapisy w arkuszu?
Nie. Ustawa zna zatwierdzenie albo jego brak, a nie jednostronną korektę dokumentu opracowanego przez dyrektora.
Czy organ prowadzący może wydać wytyczne do arkuszy?
Nie w formie wiążących poleceń co do treści arkusza. Opracowanie arkusza jest kompetencją dyrektora, a narzucanie sztywnych reguł bywało kwestionowane jako naruszenie prawa. Samorząd może natomiast uzgadniać założenia przed sporządzeniem arkusza.
Jak samorząd może wpływać na organizację szkół legalnie?
Przez uzgodnienia przed opracowaniem arkusza, konsekwentne wymaganie zgodności z przepisami, powiązanie arkusza z planem finansowym oraz własne kompetencje: plan sieci szkół, granice obwodów i budżet.
Kiedy realnie jest czas na analizę arkusza?
Między 21 kwietnia a końcem maja. Jeżeli samorząd chce cokolwiek uzgodnić z dyrektorami, musi to zrobić wcześniej, zwykle w marcu.
Co nowego trzeba wykazać w arkuszu na 2026/2027?
Odrębnie wymiar godzin edukacji zdrowotnej i odrębnie wymiar godzin zajęć edukacji zdrowotnej - zdrowia seksualnego. Nowa lit. h w § 17 ust. 4 pkt 3 obowiązuje od 1 września 2026 r.
Co zmieniło rozporządzenie z lutego 2026 roku?
Dz.U. 2026 poz. 130, obowiązujące od 19 lutego 2026 r., zastąpiło w zawartości arkusza „wychowanie do życia w rodzinie” edukacją zdrowotną.
Ile godzin edukacji zdrowotnej planuje się w arkuszu?
1 godzinę tygodniowo w każdej klasie IV-VIII szkoły podstawowej oraz 1 godzinę tygodniowo w dwóch klasach szkoły ponadpodstawowej, wybranych przez dyrektora.
Ile godzin dotyczy zdrowia seksualnego?
1 godzina w roku szkolnym w klasach IV-VI, 2 godziny w klasach VII-VIII i 3 godziny w każdej z dwóch wybranych klas szkoły ponadpodstawowej.
Czy udział w zajęciach o zdrowiu seksualnym jest obowiązkowy?
Nie. Rodzic albo pełnoletni uczeń składa pisemną rezygnację, a spotkanie informacyjne odbywa się nie później niż miesiąc przed rozpoczęciem tych zajęć.
Jakie ramowe plany nauczania obowiązują w tym roku szkolnym?
Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 22 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1028), ogłoszone 31 lipca 2026 r. i obowiązujące od 1 września 2026 r. To nowe rozporządzenie, nie nowelizacja poprzedniego.
Których klas dotyczą nowe plany w 2026/2027?
Klas I i IV szkoły podstawowej, a w kolejnych latach następnych klas. Wyjątkiem jest obowiązkowa edukacja zdrowotna, wchodząca od razu w klasach IV-VIII.
Co zmieniło się w edukacji wczesnoszkolnej?
Tygodniowy wymiar godzin na pierwszym etapie edukacyjnym wzrósł z 20 na 21.
Ile jest godzin do dyspozycji dyrektora?
W klasach IV-VIII liczba godzin do dyspozycji dyrektora wzrosła z 4 na 6. To jedna z pozycji, które przy weryfikacji arkusza warto sprawdzać osobno, bo w skali gminy oznacza realny koszt.
Ile uczniów może być w oddziale klas I-III?
Nie więcej niż 25, z możliwością zwiększenia o maksymalnie dwóch uczniów, gdy w trakcie roku szkolnego przyjmowany jest uczeń zamieszkały w obwodzie szkoły.
Czy w klasach IV-VIII jest limit liczebności oddziału?
Nie ma ogólnego limitu ustawowego. To właśnie dlatego decyzja o utworzeniu dodatkowego oddziału w tych klasach jest dla budżetu gminy najbardziej kosztowna.
Ile dzieci może być w oddziale przedszkola?
Nie więcej niż 25. Limit wynika z § 5 rozporządzenia w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli i nie zależy od metrażu sali.
Jaka jest średnia wielkość oddziału w szkołach podstawowych?
Według danych GUS za rok szkolny 2024/2025 to 18 uczniów: 15 na wsi i 21 w miastach.
Ile kosztuje utrzymanie jednego oddziału?
W gminnych szkołach podstawowych koszt utrzymania oddziału wyniósł 436 500 zł w 2024 roku.
Ile wynosi wydatek na jednego ucznia?
18 790 zł w 2023 roku i 22 732 zł w 2024 roku.
Ile godzin ponadwymiarowych można przydzielić nauczycielowi?
Nie więcej niż 1/4 tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin, a powyżej tego progu tylko za zgodą nauczyciela i w wymiarze nieprzekraczającym 1/2 pensum.
Czy są wyjątki od tego limitu?
Tak. Nauczycielowi teoretycznych przedmiotów zawodowych oraz nauczycielowi praktycznej nauki zawodu można za jego zgodą przydzielić godziny ponadwymiarowe w wymiarze wyższym.
Komu nie można przydzielić godzin ponadwymiarowych bez zgody?
Kobiecie w ciąży oraz osobie opiekującej się dzieckiem do 4 lat.
Ile wynosi pensum nauczyciela praktycznej nauki zawodu?
Od 1 września 2026 r. 18 godzin. Zmiana wynika z ustawy z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1160).
Czy samorząd nadal ustala pensum uchwałą?
W tym zakresie nie. Wcześniej pensum nauczycieli praktycznej nauki zawodu ustalał organ prowadzący uchwałą, a po zmianie samorządy utraciły tę kompetencję, więc etaty w arkuszu trzeba przeliczyć od nowa.
Czy kwota potrzeb oświatowych jest dotacją na konkretne wydatki?
Nie. To element kalkulacyjny dochodów jednostki samorządu terytorialnego, a nie dotacja celowa. Sposób jej ustalania i podziału określają przepisy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, do których odsyła art. 7 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych.
Czy są wydatki, na które trzeba przeznaczyć co najmniej naliczoną kwotę?
Tak. Na kształcenie specjalne uczniów objętych orzeczeniem oraz na zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze jednostka musi przeznaczyć nie mniej niż przewidzianą na tych uczniów kwotę potrzeb oświatowych.
Jak arkusz wpływa na wysokość naliczenia?
Przez dane. Liczba uczniów przypisanych do wag, etaty nauczycieli i struktura awansu wchodzą do zestawień z Systemu Informacji Oświatowej, więc rozbieżność między arkuszem a danymi w systemie potrafi obniżyć naliczenie.
Czy przepisy nakazują samorządowi analizę kosztów oświaty?
Nie ma przepisu, który nakazywałby wprost liczenie kosztu oddziału czy kosztu na ucznia. Obowiązuje natomiast art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych, który wymaga dokonywania wydatków w sposób celowy i oszczędny, z zasadą uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów.
Co wykazała kontrola NIK w zakresie finansowania oświaty?
W kontroli P/21/006 (informacja o wynikach z 7 czerwca 2022 r.) subwencja pokrywała 62,7 procent wydatków skontrolowanych jednostek, dochody własne 30,7 procent, a wynagrodzenia nauczycieli stanowiły 50 procent wydatków. Wydatki na ucznia w szkołach podstawowych wzrosły w 2020 roku wobec 2017 o 33,1 procent.
Jaką średnią liczebność oddziałów stwierdziła NIK?
W szkołach podstawowych w gminach wiejskich około 18 uczniów, w gminach miejskich 20-21, a w liceach prowadzonych przez powiaty 25-26.
Czy szkolenie jest dla gmin, czy także dla powiatów?
Dla obu. Procedura arkusza jest wspólna, a różnice dotyczą typów szkół i struktury kosztów, które omawiamy osobno.
Czy dyrektor szkoły skorzysta z tego szkolenia?
Tak, jeżeli chce wiedzieć, na co patrzy organ prowadzący i jak uzasadniać zapisy arkusza liczbami, a nie tylko potrzebami organizacyjnymi.
Czy otrzymam listę kontrolną do weryfikacji arkusza?
Tak. Materiały elektroniczne zawierają podstawy prawne oraz listę kontrolną: od liczebności oddziałów i godzin do dyspozycji dyrektora, przez godziny ponadwymiarowe i pensum, do spójności arkusza z danymi w Systemie Informacji Oświatowej.
Co powinien zawierać arkusz organizacyjny?
Zakres danych określa § 17 rozporządzenia organizacyjnego, osobno dla przedszkola, szkoły i oddziałów przedszkolnych w szkole podstawowej. Wykazuje się w nim między innymi liczbę oddziałów i uczniów, tygodniowy wymiar godzin zajęć edukacyjnych, dane nauczycieli ze stopniem awansu zawodowego oraz liczbę pracowników administracji i obsługi.
Gdzie znaleźć wzór arkusza organizacyjnego?
Przepisy określają zakres danych, a nie jeden urzędowy formularz. W praktyce formę arkusza porządkują organy prowadzące oraz programy do obsługi arkusza organizacji, z których korzysta większość szkół i placówek oświatowych.
Kiedy dyrektor przygotowuje projekt arkusza?
Zwykle w marcu. Projekt arkusza organizacyjnego musi trafić do zaopiniowania zakładowym organizacjom związkowym na tyle wcześnie, żeby ich dziesięciodniowy termin zmieścił się przed 19 kwietnia.
Czy rada pedagogiczna opiniuje arkusz organizacyjny?
Art. 110 Prawa oświatowego wymienia tylko zakładowe organizacje związkowe i organ sprawujący nadzór pedagogiczny. Rada pedagogiczna nie została w tym przepisie wskazana jako organ opiniujący arkusz.
Czy dyrektor musi zapoznać nauczycieli z arkuszem?
Art. 110 takiego obowiązku nie przewiduje. Nauczyciele poznają organizację pracy przez tygodniowy rozkład zajęć, który dyrektor ustala na podstawie zatwierdzonego arkusza.
Co, jeśli w szkole nie działa żadna organizacja związkowa?
Obowiązek przekazania projektu do zaopiniowania odnosi się do organizacji działających w danej szkole. Jeżeli takiej organizacji nie ma, nie ma komu przekazać projektu, a pozostałe etapy procedury przebiegają bez zmian. W szkołach prowadzonych przez podmiot inny niż samorząd arkusz przekazuje się tylko tym organizacjom, które przedstawiły wymaganą informację.
Co robi dyrektor po negatywnej opinii kuratorium?
Opinia nie wiąże organu prowadzącego, ale warto ją potraktować jako sygnał o możliwej niezgodności z przepisami. W praktyce dyrektor wyjaśnia zakwestionowane pozycje albo koryguje arkusz przed jego zatwierdzeniem.
Czy arkusz dotyczy także przedszkola?
Tak. Arkusz organizacji sporządza się dla przedszkola tak samo jak dla szkoły, a rozporządzenie określa zakres danych dla publicznego przedszkola odrębnie od szkoły i odrębnie dla oddziałów przedszkolnych w szkole podstawowej.
