Szkolenie Arkusz organizacji na rok szkolny 2026/2027 w oświacie

Arkusz organizacji na rok szkolny 2026/2027 - co realnie się zmieniło

Rok szkolny 2026/2027 jest pierwszym, w którym arkusz organizacji trzeba złożyć z uwzględnieniem kilku równoległych zmian w przepisach. Zmieniła się zawartość samego arkusza (edukacja zdrowotna i odrębna pozycja na zdrowie seksualne), weszły nowe ramowe plany nauczania, zmieniła się struktura organizacyjna szkoły podstawowej i zasady pracy świetlicy, a część nauczycieli przeszła na inne pensum. Żadna z tych zmian nie jest kosmetyczna: każda przekłada się na liczbę godzin, liczbę etatów i wysokość wydatków bieżących.

Podstawa prawna arkusza pozostała ta sama. Artykuł 110 ustawy Prawo oświatowe (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 820) ma pięć ustępów oznaczonych numerami 1, 2, 2a, 3, 4 i 5 i nie został w 2026 r. znowelizowany. To dyrektor opracowuje arkusz i przekazuje go do zaopiniowania zakładowym organizacjom związkowym, a zatwierdza go organ prowadzący po zasięgnięciu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny. Do zmian arkusza stosuje się te same zasady.

Mit, który wrócił w 2026 roku: rzekome zniesienie opinii kuratora

W obiegu funkcjonuje teza, że od roku szkolnego 2026/2027 kurator oświaty nie opiniuje już arkuszy organizacji. To nieprawda. Teza pochodzi z projektu nowelizacji z lipca 2025 r., który w tym zakresie nie wszedł w życie. Artykuł 110 ust. 3 Prawa oświatowego nadal wymaga zasięgnięcia opinii organu nadzoru pedagogicznego, a rozporządzenie nadal wyznacza kuratorowi termin na jej wydanie. Kuratoria opiniowały arkusze i aneksy na rok szkolny 2026/2027; Kuratorium Oświaty w Krakowie opublikowało 25 sierpnia 2026 r. informację o opiniowaniu aneksów na ten rok szkolny, powołując art. 51 ust. 1 pkt 12 Prawa oświatowego oraz § 17 ust. 11 rozporządzenia o szczegółowej organizacji.

Opinia kuratora nie jest wiążąca - przepis mówi o zasięgnięciu opinii, a nie o uzyskaniu opinii pozytywnej. Organ prowadzący może zatwierdzić arkusz mimo opinii negatywnej, ale bierze wtedy na siebie ryzyko zarzutu naruszenia prawa.

Harmonogram opracowywania, uzgadniania i zatwierdzania arkusza organizacyjnego

Terminów nie ma w ustawie. Wszystkie wynikają z § 17 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli (tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 2736 ze zmianami).

Najczęstsza pomyłka dotyczy daty zatwierdzenia. W obiegu krąży termin 25 maja, ale w przepisie go nie ma: 20 maja to graniczna data opinii kuratora, a 29 maja graniczna data zatwierdzenia arkusza przez organ prowadzący. Artykuł 110 ust. 5 Prawa oświatowego zawiera jedyną datę kalendarzową w całym artykule i dotyczy 30 września jako granicy dwóch reżimów wprowadzania zmian.

Procedura opiniowania arkuszy organizacji publicznych szkół i przedszkoli

Procedura jest w całym kraju taka sama i wynika z przepisów prawa, a nie z wytycznych poszczególnych urzędów. Dyrektor przygotowuje arkusz, czyli projekt arkusza organizacyjnego na nowy rok szkolny, i kieruje go do zaopiniowania przez zakładowe organizacje związkowe. Następnie arkusz organizacyjny na rok szkolny trafia do organu prowadzącego, a ten przekazuje go kuratorowi oświaty. Opiniowanie arkuszy organizacji publicznych szkół i placówek należy do zadań kuratora wskazanych w art. 51 ust. 1 pkt 12 Prawa oświatowego. Dopiero po zebraniu obu opinii jednostki samorządu terytorialnego zatwierdzają arkusz. Ten sam tryb dotyczy zmian arkusza, z krótszymi terminami.

Kuratorium publikuje własne procedury i tabele pomocnicze, które można pobrać ze stron urzędów, a organy prowadzące przygotowują założenia do arkuszy. Żaden z tych dokumentów nie zmienia jednak ustawowego podziału ról: to dyrektor odpowiada za treść arkusza, a organ prowadzący za jego zatwierdzenie. Wzór arkusza nie jest określony rozporządzeniem - przepisy wskazują zakres danych, a nie formularz, dlatego w praktyce wzory różnią się między samorządami i między programami do obsługi organizacji szkół i przedszkoli.

W arkuszu wykazuje się pełne dane kadry pedagogicznej. Dla dyrektorów szkół prowadzących kształcenie zawodowe kluczowa jest przy tym zmiana pensum: od 1 września 2026 r. nauczyciele praktycznej nauki zawodu mają ten sam wymiar godzin co nauczyciele teoretycznych przedmiotów zawodowych. Uwzględnienia zmian wymagają też nowe ramowe plany nauczania oraz nowa pozycja w arkuszu dotycząca zdrowia seksualnego.

Co musi zawierać arkusz organizacji

Zakres danych wyznacza § 17 rozporządzenia: ust. 1 i 2 dotyczą przedszkola, ust. 3 i 4 szkoły, a ust. 5 i 6 oddziałów przedszkolnych w szkole podstawowej. W części kadrowej arkusz wykazuje liczbę nauczycieli w podziale na stopnie awansu zawodowego, imiona i nazwiska nauczycieli wraz ze stopniem awansu, kwalifikacjami i liczbą godzin zajęć, a także liczbę pracowników administracji i obsługi oraz etatów przeliczeniowych.

W części organizacyjnej szkoły arkusz zawiera liczbę oddziałów poszczególnych klas, liczbę uczniów w oddziałach oraz - dla każdego oddziału - tygodniowy lub semestralny wymiar godzin obowiązkowych zajęć edukacyjnych, godziny religii, etyki, języka mniejszości i zajęć sportowych, zajęcia rewalidacyjne dla uczniów niepełnosprawnych, doradztwo zawodowe, godziny dodatkowe przyznane przez organ prowadzący wraz z ich przeznaczeniem, różnicę między sumą godzin kształcenia zawodowego a minimalną liczbą godzin oraz godziny do dyspozycji dyrektora i ich przeznaczenie. Osobno wykazuje się ogólną liczbę godzin finansowanych przez organ prowadzący, dane o świetlicy, godziny zajęć wychowawczych w internacie i godziny pracy biblioteki szkolnej.

Etat przeliczeniowy

Pojęcie etatu przeliczeniowego pojawia się wprost w § 17 rozporządzenia, w części dotyczącej pracowników administracji i obsługi. Żaden przepis prawa oświatowego go jednak nie definiuje. Sposób liczenia - przydzielone godziny podzielone przez obowiązujące pensum - wynika z praktyki i z konstrukcji art. 42 ust. 5c Karty Nauczyciela, a nie z definicji legalnej. To ważne przy sporach z organem prowadzącym: skoro nie ma definicji, trzeba mieć spójną, opisaną metodę liczenia i stosować ją konsekwentnie w całej jednostce.

Edukacja zdrowotna i zdrowie seksualne w arkuszu 2026/2027

Zawartość arkusza zmieniano w 2026 r. dwukrotnie. Rozporządzenie z 28 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 130), które weszło w życie 19 lutego 2026 r., zastąpiło w § 17 ust. 4 pkt 3 lit. b wyrazy o wychowaniu do życia w rodzinie wyrazami o edukacji zdrowotnej. Rozporządzenie z 10 sierpnia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1090), obowiązujące od 1 września 2026 r., skreśliło edukację zdrowotną z lit. b i dodało nową lit. h: wymiar godzin zajęć edukacji zdrowotnej - zdrowia seksualnego.

Skutek praktyczny jest prosty, ale łatwo go przeoczyć. Edukacja zdrowotna jako przedmiot obowiązkowy trafia do pozycji obowiązkowych zajęć edukacyjnych, a zajęcia z zakresu zdrowia seksualnego wykazuje się odrębnie, w nowej pozycji. Arkusz na rok szkolny 2026/2027 musi więc pokazywać obie wartości osobno, a aneksy składane po 1 września 2026 r. muszą uwzględniać już nowe brzmienie przepisu.

Nowe ramowe plany nauczania od 1 września 2026 roku

Od 1 września 2026 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Edukacji z 22 lipca 2026 r. w sprawie ramowych planów nauczania (Dz.U. 2026 poz. 1028, ogłoszone 31 lipca 2026 r.). To nowy akt, a nie nowelizacja poprzedniego, i zawiera kilkadziesiąt załączników z planami dla poszczególnych typów szkół i wariantów przejściowych.

Wdrożenie jest etapowe. W roku szkolnym 2026/2027 nowe ramówki obejmują klasy I i IV szkoły podstawowej, kolejne roczniki w latach następnych. Oznacza to, że w jednym arkuszu trzeba pogodzić dwa stany prawne: stare plany dla klas kontynuujących naukę i nowe dla klas objętych reformą. Najważniejsze liczby dla planowania budżetu to wzrost wymiaru edukacji wczesnoszkolnej z 20 do 21 godzin tygodniowo oraz zwiększenie puli godzin do dyspozycji dyrektora w klasach IV-VIII z 4 do 6.

Edukacja zdrowotna jest przedmiotem obowiązkowym w wymiarze 1 godziny tygodniowo w klasach IV-VIII szkoły podstawowej oraz 1 godziny tygodniowo w dwóch klasach szkoły ponadpodstawowej wskazanych przez dyrektora. Zajęcia z zakresu zdrowia seksualnego nie są obowiązkowe dla ucznia, więc po stronie organizacyjnej trzeba przewidzieć zarówno godziny, jak i opiekę nad uczniami, których rodzice złożyli rezygnację.

Oddziały, klasy łączone i podział na grupy

Wbrew rozpowszechnionemu przekonaniu limit liczby uczniów w oddziale klas I-III nie wynika z ustawy. Zawiera go § 5 rozporządzenia o szczegółowej organizacji publicznych szkół i przedszkoli. Zgodnie z tym przepisem liczba dzieci w oddziale przedszkola wynosi nie więcej niż 25, a liczba uczniów w oddziale klas I-III szkoły podstawowej - również nie więcej niż 25. W razie przyjęcia z urzędu w trakcie roku szkolnego ucznia zamieszkałego w obwodzie szkoły dyrektor, po poinformowaniu rady oddziałowej, może zwiększyć liczbę uczniów w oddziale nie więcej niż o 2 albo - za zgodą organu prowadzącego - podzielić oddział. Jeżeli liczba uczniów miałaby wzrosnąć o więcej niż 2, czyli powyżej 27, dyrektor dzieli oddział. Oddział ze zwiększoną liczbą uczniów może funkcjonować przez cały etap edukacyjny.

Klasy łączone reguluje § 13 tego samego rozporządzenia. W klasie I obowiązkowe zajęcia edukacyjne, poza muzyką, plastyką i wychowaniem fizycznym, prowadzi się bez łączenia z innymi klasami. W klasach II i III co najmniej połowę godzin tych zajęć realizuje się bez łączenia, tak samo w klasach IV-VIII. Warto zapamiętać, czego w przepisie nie ma: nie istnieje żaden ustawowy próg liczby uczniów, od którego wolno albo nie wolno łączyć klas. Jedynym ograniczeniem jest odsetek godzin realizowanych bez łączenia.

Podział na grupy na językach obcych, informatyce i wychowaniu fizycznym wynika z rozporządzenia o ramowych planach nauczania. Ponieważ od 1 września 2026 r. obowiązuje nowy akt, progi liczby uczniów należy sprawdzić w jego aktualnym tekście, zanim wpisze się je do założeń do arkuszy - w tym opracowaniu świadomie ich nie przytaczamy.

Struktura szkoły, świetlica i gorący posiłek - zmiany stosowane pierwszy raz w 2026/2027

Ustawa z 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 504, ogłoszona 10 kwietnia 2026 r.) wprowadziła rozwiązania, które po raz pierwszy stosuje się do organizacji pracy szkół w roku szkolnym 2026/2027. Dotyczy to zajęć świetlicowych i pracy świetlic, gorącego posiłku oraz nauczania w klasach łączonych w szkołach specjalnych.

Artykuł 105 Prawa oświatowego po nowelizacji ma sześć ustępów. Zajęcia świetlicowe mają uwzględniać potrzeby edukacyjne i rozwojowe uczniów, w tym wynikające z realizacji podstawy programowej. W szkole liczącej nie więcej niż 70 uczniów zajęciami świetlicowymi można objąć także dzieci z oddziału przedszkolnego. Godziny pracy świetlicy dyrektor ustala na podstawie wniosków rodziców i określa tryb ich składania. Czego w przepisie nie ma: ustawowego limitu liczby uczniów pod opieką jednego nauczyciela świetlicy. Liczbę tę planuje się więc w arkuszu w granicach rozsądku organizacyjnego i możliwości budżetu, a nie według sztywnej normy.

Artykuł 106a nakłada na szkołę podstawową, z wyjątkiem szkoły dla dorosłych, oraz na szkołę artystyczną realizującą kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej obowiązek zapewnienia uczniom jednego gorącego posiłku w ciągu dnia. Korzystanie z posiłku jest dobrowolne i odpłatne, ale organizacja wydawania i nadzór nad nim to realny koszt osobowy, który w algorytmie podziału potrzeb oświatowych nie ma odrębnej pozycji.

Nowelizacja dopuściła też szkoły podstawowe o niepełnej strukturze, obejmujące klasy I-III, I-IV albo IV-VIII, oraz szkoły filialne. Dla samorządu prowadzącego małe szkoły jest to narzędzie organizacyjne, którego skutki finansowe warto policzyć jeszcze przed sporządzeniem arkusza, a nie po jego zatwierdzeniu.

Nauczanie indywidualne w arkuszu

Każde orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania to godziny poza limitem oddziałowym. Wymiary określa rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 9 sierpnia 2017 r. (tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 2468, zmienione rozporządzeniem z 19 listopada 2024 r., Dz.U. 2024 poz. 1714).

Pensum, etaty i godziny ponadwymiarowe

Tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć określa art. 42 ust. 3 Karty Nauczyciela (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 515). Dla planowania arkusza najważniejsze pozycje to 18 godzin dla nauczycieli przedszkoli specjalnych, szkół podstawowych, ponadpodstawowych, artystycznych i kwalifikacyjnych kursów zawodowych, 25 godzin dla nauczycieli przedszkoli poza oddziałami dzieci sześcioletnich, 22 godziny dla nauczycieli prowadzących zajęcia w grupach dzieci sześcioletnich, 26 godzin dla wychowawców świetlic, 30 godzin dla wychowawców internatów i burs, 30 godzin dla nauczycieli bibliotekarzy bibliotek szkolnych, 20 godzin dla nauczycieli poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz 20 godzin dla pedagogów specjalnych i nauczycieli współorganizujących kształcenie.

Pensum nauczycieli praktycznej nauki zawodu

Od 1 września 2026 r. nauczyciele praktycznej nauki zawodu zostali objęci pozycją z pensum 18 godzin, a jednocześnie uchylono przepis, który dawał organowi prowadzącemu kompetencję do ustalania tego pensum uchwałą. Zmiana pochodzi z ustawy z 25 lipca 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1160). Skutek dla arkusza 2026/2027 jest wymierny: przy tej samej liczbie godzin w kształceniu zawodowym liczba etatów rośnie, bo dzieli się je przez niższy mianownik. Samorządy, które miały w uchwale pensum wyższe niż 18 godzin, tracą tu pole manewru.

Pensum łączone

Nauczycielowi, który w ramach jednego stosunku pracy realizuje obowiązki na stanowiskach o różnym pensum, ustala się pensum jako iloraz łącznej liczby realizowanych godzin i sumy części etatów (art. 42 ust. 5c Karty Nauczyciela). Wynik zaokrągla się do pełnych godzin: do 0,5 godziny pomija się, powyżej 0,5 liczy się za pełną godzinę. Dopiero godziny ponad tak ustalony wymiar są godzinami ponadwymiarowymi. To najczęstsze źródło rozbieżności między arkuszem a listą płac.

Godziny ponadwymiarowe

Artykuł 35 Karty Nauczyciela dopuszcza przydzielenie godzin ponadwymiarowych wyłącznie w szczególnych przypadkach podyktowanych koniecznością realizacji programu nauczania, zgodnie z posiadaną specjalnością. Limit to 1/4 tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin, a powyżej tej granicy tylko za zgodą nauczyciela i nie więcej niż do 1/2 pensum. Wyjątek dotyczy nauczycieli przedmiotów zawodowych, którym za ich zgodą można przydzielić godziny w wyższym wymiarze.

Godzina ponadwymiarowa to godzina zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych powyżej pensum, a godzina doraźnego zastępstwa - taka sama godzina realizowana w zastępstwie nieobecnego nauczyciela. Wynagrodzenie za jedne i drugie wypłaca się według stawki osobistego zaszeregowania nauczyciela, z uwzględnieniem dodatku za warunki pracy.

Z punktu widzenia samorządu godzina ponadwymiarowa bywa tańsza niż etat, bo nie generuje wszystkich składników wynagrodzenia. Rachunek nie jest jednak zerojedynkowy i zależy od tego, jak jednostka wypada w analizie średnich wynagrodzeń. Zgodnie z art. 30 ust. 3 Karty Nauczyciela średnie wynagrodzenie stanowi dla nauczyciela początkującego 120 procent, dla mianowanego 144 procent, a dla dyplomowanego 184 procent kwoty bazowej określanej corocznie w ustawie budżetowej. Artykuł 30a nakazuje samorządowi przeprowadzić do 20 stycznia analizę wydatków na wynagrodzenia nauczycieli poniesionych w poprzednim roku i wypłacić różnicę do 31 stycznia w formie jednorazowego dodatku uzupełniającego, a do 10 lutego sporządzić sprawozdanie przekazywane w ciągu 7 dni regionalnej izbie obrachunkowej, organowi stanowiącemu, dyrektorom szkół i związkom zawodowym. Struktura awansu zawodowego zapisana w arkuszu jest więc jednym z czynników, które decydują o wysokości tego dodatku.

Arkusz a potrzeby oświatowe: godziny wsparcia

Najmocniejszy związek między arkuszem a dochodami samorządu przebiega przez kształcenie specjalne. W rozporządzeniu o sposobie podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych na 2026 r. (Dz.U. 2025 poz. 1032) wagi dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi oraz z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, zależą od tygodniowej liczby godzin wsparcia.

Godziny wsparcia to nie to samo co godziny rewalidacji. Zgodnie z definicją z rozporządzenia jest to suma: godzin zajęć edukacyjnych realizowanych indywidualnie albo w grupie do 5 uczniów, godzin zajęć rewalidacyjnych i zajęć z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej realizowanych indywidualnie, połowy godzin takich zajęć realizowanych w grupie, godzin zadań realizowanych przez dodatkowo zatrudnionego nauczyciela z kwalifikacjami z zakresu pedagogiki specjalnej, godzin zadań dodatkowo zatrudnionych specjalistów oraz godzin zajęć realizowanych przez pomoc nauczyciela.

Różnica między wagą P13 a P10 to osiem standardów A na jednego ucznia. Dlatego liczba godzin wsparcia zapisana w arkuszu i wykazana następnie w systemie informacji oświatowej jest jedną z niewielu decyzji organizacyjnych, która wprost przekłada się na wysokość środków otrzymywanych przez samorząd. Jednocześnie art. 8 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 650) nakazuje przeznaczyć na kształcenie specjalne i zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze środki w wysokości nie mniejszej niż przewidziana kwota potrzeb oświatowych na tych uczniów. Podniesienie liczby godzin wsparcia nie jest więc sposobem na poprawę wyniku budżetu - te pieniądze i tak muszą trafić do uczniów, których dotyczą.

Nazewnictwo, które się zmieniło

Do 14 maja 2026 r. art. 8 ust. 1 mówił o kwocie przewidzianej w części oświatowej subwencji ogólnej. Od 15 maja 2026 r. przepis posługuje się pojęciem przewidzianej kwoty potrzeb oświatowych. W dokumentach dotyczących arkusza na rok 2026/2027 warto stosować już nową terminologię, bo stare sformułowania utrudniają uzgodnienia z organem prowadzącym i z audytorami.

Skala pieniędzy, o które toczy się gra

Łączna kwota potrzeb oświatowych na 2027 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Edukacji z 27 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1013, ogłoszone 29 lipca 2026 r.) na poziomie około 121,9 mld zł, wobec około 115 mld zł na 2026 r. Standard A, czyli kwota przypadająca na ucznia przeliczeniowego, rośnie z około 9,7 tys. zł na 2026 r. do około 10,3 tys. zł na 2027 r., to jest o około 5,5 procent. Same te liczby niczego jeszcze nie przesądzają o budżecie konkretnej gminy, bo podział zależy od struktury uczniów i nauczycieli wynikającej między innymi z danych, które powstają w arkuszu.

Dla porównania kosztów: według danych Głównego Urzędu Statystycznego opublikowanych 2 września 2026 r. roczny wydatek na ucznia szkoły podstawowej wyniósł średnio 26 164 zł, a we wcześniejszej edycji danych GUS z 27 sierpnia 2025 r. wydatek na ucznia rósł z 18 790 zł w 2023 r. do 22 732 zł w 2024 r. Przy średniej wielkości oddziału w szkole podstawowej na poziomie 17 uczniów (dane GUS z 27 sierpnia 2025 r.) każda decyzja o liczbie oddziałów w arkuszu jest decyzją o setkach tysięcy złotych rocznie.

Optymalizacja wydatków na podstawie arkusza

Artykuł 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1483) nakazuje dokonywać wydatków publicznych w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. Nie ma natomiast przepisu, który nakazywałby wprost analizę kosztu oddziału albo kosztu na ucznia. Obowiązek taki jednostka nakłada więc na siebie sama, a narzędziem jest arkusz.

Legalne pola działania organu prowadzącego to przede wszystkim uzgodnienia przed sporządzeniem arkusza, założenia do arkuszy, plan sieci szkół, granice obwodów i budżet. Granice są równie ważne: organ prowadzący może nie zatwierdzić arkusza i powinien wtedy wskazać przyczyny, ale nie może wydawać dyrektorowi wiążących wytycznych co do treści arkusza ani jednostronnie zmienić arkusza.

W praktyce największe rezerwy leżą w czterech miejscach: w liczbie i wielkości oddziałów, w liczbie godzin ponadwymiarowych i sposobie ich rozłożenia, w strukturze pensum i etatów niepedagogicznych oraz w prawidłowym wykazaniu godzin wsparcia i zajęć rewalidacyjnych. Oszczędność bierze się tu nie z cięcia zajęć uczniom, tylko z tego, że te same zajęcia zostaną zaplanowane i wykazane zgodnie z przepisami.

Czego dotyczą najczęstsze błędy w arkuszach

Najwyższa Izba Kontroli badała organizację pracy nauczycieli w szkołach publicznych (kontrola P/20/027, informacja o wynikach opublikowana 2 września 2021 r., okres objęty badaniem od 2018 r. do 26 marca 2021 r., 20 skontrolowanych szkół). Są to dane sprzed kilku lat, ale rodzaj nieprawidłowości pozostaje aktualny. W 6 na 20 szkół stwierdzono przekroczenie maksymalnego wymiaru godzin ponadwymiarowych z art. 35 Karty Nauczyciela, a godziny ponadwymiarowe realizowało ponad 73 procent nauczycieli. W 7 na 20 szkół wystąpiły nieprawidłowości w arkuszach organizacyjnych i statutach, a w 12 na 20 liczba zrealizowanych obowiązkowych zajęć edukacyjnych była niższa niż wynikająca z ramowych planów nauczania.

Lista typowych potknięć przy arkuszu na rok 2026/2027 jest krótka i powtarzalna: przyjęcie terminu 25 maja zamiast 29 maja, pominięcie nowej pozycji na zdrowie seksualne, zastosowanie nowych ramówek do wszystkich klas zamiast do klas I i IV, utrzymanie uchwałowego pensum nauczycieli praktycznej nauki zawodu, powoływanie się na art. 61 Prawa oświatowego przy limicie 25 uczniów w klasach I-III oraz wpisywanie do arkusza godzin wsparcia bez sprawdzenia, czy odpowiadają one definicji z rozporządzenia o podziale potrzeb oświatowych.

Podstawa prawna omawiana na szkoleniu

• Ustawa Prawo oświatowe - tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 820, w szczególności art. 110, art. 105, art. 106a i art. 51 ust. 1 pkt 12
• Ustawa z 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. 2026 poz. 504
• Rozporządzenie w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli - tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 2736 ze zmianami (Dz.U. 2025 poz. 849, Dz.U. 2026 poz. 130, Dz.U. 2026 poz. 1090)
• Rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania - Dz.U. 2026 poz. 1028
• Rozporządzenie w sprawie indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania - tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 2468 ze zmianą Dz.U. 2024 poz. 1714
• Karta Nauczyciela - tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 515, w szczególności art. 30, art. 30a, art. 35 i art. 42
• Ustawa z 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. 2025 poz. 1160
• Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych - tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 650, w szczególności art. 8 ust. 1
• Rozporządzenia o sposobie podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych - Dz.U. 2025 poz. 1032 (na 2026 r.) i Dz.U. 2026 poz. 1013 (na 2027 r.)
• Ustawa o finansach publicznych - tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1483, art. 44 ust. 3

Arkusz organizacyjny na rok szkolny 2026/2027 - powiązane szkolenia i materiały do pobrania

Jeżeli interesuje Cię wyłącznie pełny cykl arkusza od strony dyrektora, zajrzyj na podstronę Arkusz organizacji szkoły. Perspektywę organu prowadzącego, czyli co wolno sprawdzić i zakwestionować przy zatwierdzaniu, omawiamy na podstronie Weryfikacja arkusza organizacyjnego. Same zmiany wprowadzane w trakcie roku to Aneksy do arkuszy organizacji. Algorytm podziału kwoty potrzeb oświatowych opisujemy na podstronie Subwencja oświatowa i potrzeby oświatowe, a sprawdzanie własnych danych przez dyrektora na podstronie Raport subwencyjny SIO. Tematy płacowe rozwijamy na podstronach Godziny ponadwymiarowe i Wynagrodzenia nauczycieli.

Dla kogo jest to szkolenie

Webinar kierujemy do pracowników samorządów odpowiedzialnych za oświatę, skarbników i pracowników centrów usług wspólnych, a także do dyrektorów przedszkoli, szkół i placówek samorządowych. Program jest tak zbudowany, żeby obie strony - organ prowadzący i dyrektor - rozmawiały o arkuszu tym samym językiem i na tych samych liczbach.

Lista kontrolna dyrektora przed przekazaniem arkusza

• Czy arkusz zawiera wszystkie pozycje z § 17 rozporządzenia, łącznie z liczbą etatów przeliczeniowych pracowników administracji i obsługi?
• Czy edukacja zdrowotna została wykazana jako przedmiot obowiązkowy, a zdrowie seksualne w odrębnej pozycji dodanej od 1 września 2026 r.?
• Czy nowe ramowe plany nauczania zastosowano wyłącznie do klas objętych etapem wdrożenia, a dla pozostałych klas pozostawiono dotychczasowe plany?
• Czy pula godzin do dyspozycji dyrektora w klasach IV-VIII i wymiar edukacji wczesnoszkolnej odpowiadają stanowi obowiązującemu od 1 września 2026 r.?
• Czy liczebność oddziałów klas I-III mieści się w limicie z § 5 rozporządzenia, a każde zwiększenie ma udokumentowaną podstawę?
• Czy przy klasach łączonych zachowano wymagany odsetek godzin realizowanych bez łączenia?
• Czy pensum każdego nauczyciela odpowiada aktualnej tabeli z art. 42 ust. 3 Karty Nauczyciela, w tym pensum 18 godzin dla praktycznej nauki zawodu?
• Czy dla nauczycieli pracujących na stanowiskach o różnym pensum ustalono pensum łączone zgodnie z art. 42 ust. 5c i dopiero od niego liczono godziny ponadwymiarowe?
• Czy żaden nauczyciel nie ma godzin ponadwymiarowych ponad limit z art. 35 Karty Nauczyciela, a zgody na przekroczenie 1/4 pensum są na piśmie?
• Czy godziny wsparcia dla uczniów z orzeczeniami policzono zgodnie z definicją z rozporządzenia o podziale kwoty potrzeb oświatowych, a nie potocznie?
• Czy arkusz został przekazany związkom zawodowym z wyprzedzeniem pozwalającym zmieścić się w terminie 19 kwietnia?
• Czy dane z arkusza są spójne z tym, co zostanie wykazane w systemie informacji oświatowej?

Lista kontrolna organu prowadzącego przed zatwierdzeniem

• Czy arkusz wpłynął do 21 kwietnia i czy ma opinię zakładowych organizacji związkowych?
• Czy arkusz został przekazany organowi nadzoru pedagogicznego z zapasem pozwalającym uzyskać opinię do 20 maja?
• Czy zatwierdzenie nastąpi do 29 maja i czy dokument zatwierdzający wskazuje, co dokładnie zatwierdzono?
• Czy ewentualna odmowa zatwierdzenia zawiera wskazanie przyczyn i podstawy prawnej?
• Czy uwagi do arkusza mieszczą się w granicach kompetencji organu prowadzącego, to znaczy nie są wiążącymi wytycznymi co do treści arkusza?
• Czy liczba oddziałów i ich średnia wielkość zostały porównane z rokiem poprzednim i z danymi dla porównywalnych jednostek?
• Czy policzono koszt godzin ponadwymiarowych w skali całej jednostki, a nie pojedynczej szkoły?
• Czy struktura awansu zawodowego została zestawiona z analizą średnich wynagrodzeń z art. 30a Karty Nauczyciela?
• Czy godziny wsparcia w arkuszach zostały zestawione z orzeczeniami i z indywidualnymi programami edukacyjno-terapeutycznymi?
• Czy założenia do arkuszy na kolejny rok wynikają z tegorocznych ustaleń, a nie z kopii sprzed kilku lat?

Terminy w jednym miejscu

Pensum w tabeli

Dla części stanowisk pensum ustala organ prowadzący. Dotyczy to między innymi pedagogów, pedagogów specjalnych, psychologów, logopedów, terapeutów pedagogicznych i doradców zawodowych, gdzie wymiar nie może być wyższy niż 22 godziny, oraz nauczycieli prowadzących zajęcia w grupach mieszanych obejmujących dzieci sześcioletnie i młodsze, gdzie granicą jest 25 godzin. Kompetencja do ustalania pensum nauczycieli praktycznej nauki zawodu została uchylona z dniem 1 września 2026 r.

Słowniczek pojęć, które w arkuszu znaczą co innego niż w mowie potocznej

• Etat przeliczeniowy - pojęcie użyte w § 17 rozporządzenia, ale nigdzie niezdefiniowane; liczony jako przydzielone godziny podzielone przez pensum.
• Godzina ponadwymiarowa - godzina powyżej tygodniowego obowiązkowego wymiaru, a przy pensum łączonym powyżej wymiaru ustalonego jako iloraz.
• Godzina doraźnego zastępstwa - godzina powyżej pensum realizowana w zastępstwie nieobecnego nauczyciela.
• Godziny wsparcia - zdefiniowana w rozporządzeniu o podziale kwoty potrzeb oświatowych suma godzin indywidualnych i grupowych, w której zajęcia grupowe liczy się w połowie.
• Kwota potrzeb oświatowych - pojęcie, które zastąpiło część oświatową subwencji ogólnej; element kalkulacyjny dochodów samorządu, a nie dotacja celowa.
• Standard A - kwota przypadająca na jednego ucznia przeliczeniowego w podziale kwoty potrzeb oświatowych.
• Aneks do arkusza - potoczna nazwa zmiany arkusza; przepisy mówią o zmianach arkusza i dzielą je na wprowadzane do 30 września i po tej dacie.

Na co zwrócić uwagę w jednostkach oświatowych

Arkusz organizacji szkoły na rok szkolny 2026/2027 powstaje w jednostkach o bardzo różnej skali, ale błędy powtarzają się te same. Warto ustalić w jednostkach wspólny kalendarz przygotowania projektu arkusza organizacyjnego, jedną metodę liczenia etatów oraz jedno źródło danych o uczniach z orzeczeniami. Terminy na wydanie opinii kuratora oświaty są krótkie, więc opóźnienie po stronie szkoły przenosi się na cały łańcuch uzgodnień.

W przepisach prawa nie ma jednego formularza arkusza ani jednej procedury lokalnej - jest wyłącznie zakres danych i terminy. Dlatego założenia do arkuszy przygotowywane przez organ prowadzący powinny powtarzać to, co wynika z rozporządzenia, a nie tworzyć dodatkowych obowiązków, których dyrektor nie ma obowiązku wykonać.

Jak przebiega webinar

Szkolenie prowadzimy na żywo, w formie webinaru. Uczestnicy otrzymują materiały i certyfikat, a w trakcie zajęć mogą zadawać pytania na czacie. Program obejmuje przykłady liczbowe i kalkulatory pokazujące skutki finansowe konkretnych zapisów arkusza, między innymi wpływu stopni awansu zawodowego, godzin ponadwymiarowych i liczby godzin wsparcia na budżet szkoły i budżet samorządu.