◉Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w jednostkach oświatowych - zamknięcie roku, rozliczenie odpisów i planowanie na 2027 rok
Szkolenie Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w szkole
Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych w szkole to wyodrębniony finansowo fundusz celowy, z którego pracodawca finansuje działalność socjalną na rzecz nauczycieli, pracowników administracji i obsługi oraz emerytów i rencistów będących byłymi pracownikami placówki. Szkoła, przedszkole i centrum usług wspólnych prowadzone w formie jednostki budżetowej tworzą ZFŚS obowiązkowo, bez względu na liczbę zatrudnionych osób, a zasady jego wydatkowania wynikają jednocześnie z ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych i z Karty Nauczyciela. Webinar pokazuje krok po kroku, jak prawidłowo naliczyć odpis, jak skonstruować regulamin ZFŚS i jak stosować kryterium socjalne, żeby nie narazić placówki na zakwestionowanie świadczeń przez ZUS, PIP czy regionalną izbę obrachunkową.
◉Zastrzeżenie dotyczące aktualności informacji
Informacje zawarte na stronie mają charakter poglądowy i służą celom informacyjnym. Ze względu na zmieniające się przepisy prawa oraz praktykę ich stosowania, treści te mogą być nieaktualne. Po aktualną, praktyczną i pogłębioną wiedzę zapraszamy na nasze szkolenia związane z omawianą tematyką.
◉Cel szkolenia
- przedstawienie zagadnienia zw. z ZFŚS w placówkach oświatowych
- analiza świadczeń z ZFŚS oraz kryteriów ich przyznawania
- omówienie najczęściej popełnianych błędów w regulaminach ZFŚS
Termin
30.11.2026, godz.9:00-14:00 – zapraszamy do zapisów
Zapytaj o następny termin – tel.: +48 506 762 735
Koszt uczestnictwa
439,00 zł netto + 23% VAT*za 1 osobę(*udział w webinarium zwolniony z VAT w przypadku finasowania webinarium ze środków publicznych)
Prowadzący szkolenie
Anna Stokłosa
Adresaci
- dyrektorzy, kierownicy, księgowi w placówkach oświatowych
- osoby pracujące w działach kadr placówek oświatowych
Wypełnienie formularza zgłoszeniowego zajmuje ok. 2 minuty. Potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia otrzymają Państwo e-mailem.
Kto ma obowiązek utworzyć fundusz w oświacie
Zasadą ogólną jest, że zakładowy fundusz świadczeń socjalnych tworzą pracodawcy zatrudniający według stanu na 1 stycznia danego roku co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, t.j. Dz.U. 2024 poz. 288). Pracodawca zatrudniający co najmniej 20 i mniej niż 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty tworzy fundusz na wniosek zakładowej organizacji związkowej (art. 3 ust. 1c).
W oświacie te progi nie mają jednak znaczenia. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o ZFŚS pracodawcy prowadzący działalność w formie jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych tworzą fundusz bez względu na liczbę zatrudnianych pracowników. Szkoła podstawowa z sześcioma etatami, mała placówka wychowania przedszkolnego i centrum usług wspólnych mają więc dokładnie ten sam obowiązek co duży zespół szkół. Dyrektor takiej placówki nie może zrezygnować z funduszu i zastąpić go świadczeniem urlopowym wypłacanym na zasadach z art. 3 ust. 3 ustawy, bo ten przepis dotyczy wyłącznie pracodawców z art. 3 ust. 1 i 1c.
Konsekwencja idzie dalej: art. 4 ust. 1 ustawy o ZFŚS, który pozwala układem zbiorowym pracy lub regulaminem wynagradzania dowolnie kształtować wysokość odpisu albo postanowić o nietworzeniu funduszu, również odsyła wyłącznie do art. 3 ust. 1 i 1c. Szkoła ani przedszkole publiczne nie mogą zatem obniżyć ani podwyższyć odpisu ustawowego własnym aktem wewnętrznym. Wysokość odpisu jest w oświacie wielkością narzuconą przez ustawę, a regulamin ZFŚS rozstrzyga tylko o tym, jak zgromadzone środki są dzielone.
Odpis na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych dla nauczycieli
Dla nauczycieli dokonuje się corocznie odpisu na zasadach odrębnych, wskazanych w art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (t.j. Dz.U. 2026 poz. 515). Odpis stanowi iloczyn planowanej, przeciętnej w danym roku kalendarzowym liczby nauczycieli zatrudnionych w pełnym i niepełnym wymiarze zajęć, po przeliczeniu na pełny wymiar zajęć, oraz 110% kwoty bazowej określanej dla nauczycieli corocznie w ustawie budżetowej, obowiązującej w dniu 1 stycznia danego roku.
Zgodnie z art. 53 ust. 1 KN dla nauczycieli dokonuje się corocznie odpisu odrębnie od pracowników niepedagogicznych, a celu naliczania odpisu na zakładowy fundusz służy plan zatrudnienia, a nie lista płac za styczeń. W tym samym trybie ustala się odpis na nauczyciela pobierającego nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, z tą różnicą, że podstawą jest planowana przeciętna liczby nauczycieli będących emerytami i rencistami.
Dwa elementy tej konstrukcji są w praktyce źródłem błędów. Po pierwsze, w podstawie naliczenia bierze się liczbę planowaną, a nie stan na konkretny dzień, i planowana liczba nauczycieli musi zostać skorygowana w końcu roku do faktycznej przeciętnej liczby zatrudnionych nauczycieli. Po drugie, dla nauczycieli stosuje się kwotę bazową z art. 30 ust. 3 Karty Nauczyciela, a nie przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej, które jest podstawą odpisu dla pracowników niepedagogicznych.
W 2026 r. kwota bazowa dla nauczycieli wynosi 5 597,86 zł i została określona w art. 9 ust. 2 ustawy budżetowej na rok 2026 z dnia 9 stycznia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 62). Odpis na jednego nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć przez cały rok kalendarzowy 2026 to zatem 110% tej kwoty, czyli 6 157,65 zł.

Nauczyciele emeryci i renciści: 42% kwoty bazowej, a nie 5% świadczeń
To jest zmiana, której nie uwzględnia wciąż wiele regulaminów i wewnętrznych instrukcji. Dla nauczycieli będących emerytami lub rencistami oraz nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne odpis na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych wynosi 42% kwoty bazowej z art. 30 ust. 3 Karty Nauczyciela, liczonej od planowanej przeciętnej liczby tych nauczycieli, również korygowanej na koniec roku do stanu faktycznego (art. 53 ust. 2 Karty Nauczyciela).
Wcześniejsze brzmienie przepisu wiązało odpis z 5% pobieranych emerytur, rent oraz nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych. Ten mechanizm przestał obowiązywać z dniem 1 stycznia 2024 r. na mocy ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 1672). Jeżeli w placówce nadal krąży wzór naliczenia oparty na 5% świadczeń wypłacanych byłym nauczycielom, odpis jest zaniżony, a księgowość pracuje na nieaktualnej podstawie prawnej. W 2026 r. odpis na jednego nauczyciela będącego emerytem lub rencistą wynosi 2 351,10 zł.
Odpisy dla nauczycieli, dla pozostałych pracowników szkoły oraz dla byłych pracowników stanowią w placówce jeden fundusz (art. 53 ust. 3 Karty Nauczyciela). Nie tworzy się odrębnego funduszu dla emerytów ani osobnej puli dla administracji, choć regulamin może opisywać zasady i warunki korzystania ze świadczeń odrębnie dla poszczególnych grup uprawnionych.
Karta Nauczyciela reguluje też sytuację po zakończeniu działalności placówki. W razie likwidacji szkoły organ prowadzący jest obowiązany wskazać inną szkołę, w której będzie naliczany odpis na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych na każdego nauczyciela będącego emerytem lub rencistą zlikwidowanej szkoły (art. 53 ust. 3a). Osoby te korzystają wówczas z usług i świadczeń na zasadach określonych w regulaminie obowiązującym we wskazanej szkole. W zakresie nieuregulowanym w Karcie Nauczyciela stosuje się przepisy ustawy o ZFŚS (art. 53 ust. 4).
Wysokość odpisu na fundusz dla pracowników niepedagogicznych w 2026 r.
Pracownicy administracji i obsługi nie są objęci Kartą Nauczyciela, więc odpis na fundusz nalicza się dla nich na zasadach ogólnych z art. 5 ustawy o ZFŚS. Odpis podstawowy na jednego zatrudnionego w tak zwanych normalnych warunkach pracy wynosi 37,5% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub w drugim półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu stanowiło kwotę wyższą. Kwotę tę ogłasza Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w Monitorze Polskim, nie później niż do 20 lutego każdego roku.
Podstawą odpisu w 2026 r. jest 7 848,60 zł, czyli przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w drugim półroczu 2025 r., pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe (obwieszczenie Prezesa GUS z dnia 19 lutego 2026 r., M.P. 2026 poz. 232). Zastosowanie ma kwota z drugiego półrocza, ponieważ przeciętne wynagrodzenie za cały 2025 r. było niższe i wyniosło 7 770,04 zł.
Warto odnotować jeszcze jedno: podstawa odpisu nie jest już zamrożona. Ostatnim przepisem czasowo ustalającym inną podstawę wbudowanym w ustawę o ZFŚS jest art. 5l, dotyczący 2023 r. Dla lat 2024, 2025 i 2026 ustawa nie zawiera odpowiednika takiego przepisu, a odpisy ustala się na zasadach ogólnych.
Poza odpisem podstawowym ustawa przewiduje odpis w wysokości 50% na pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze, odpisy na pracowników młodocianych w wysokości 5%, 6% i 7% (odpowiednio w pierwszym, drugim i trzecim roku nauki) oraz dwa zwiększenia fakultatywne po 6,25%: na każdą osobę z orzeczonym znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności oraz na każdego emeryta i rencistę, nad którym pracodawca sprawuje opiekę socjalną.
Odpisy i świadczenia w placówce oświatowej w 2026 r.
| Pozycja | Podstawa prawna | Wysokość | Kwota w 2026 r. |
|---|---|---|---|
| Nauczyciel, pełny wymiar zajęć, cały rok | art. 53 ust. 1 Karty Nauczyciela | 110% kwoty bazowej | 6 157,65 zł |
| Nauczyciel emeryt, rencista, świadczenie kompensacyjne | art. 53 ust. 2 Karty Nauczyciela | 42% kwoty bazowej | 2 351,10 zł |
| Pracownik niepedagogiczny, normalne warunki pracy | art. 5 ustawy o ZFŚS | 37,5% podstawy | 2 943,23 zł |
| Pracownik w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze | art. 5 ustawy o ZFŚS | 50% podstawy | 3 924,30 zł |
| Zwiększenie fakultatywne (niepełnosprawność, opieka socjalna nad emerytem) | art. 5 ustawy o ZFŚS | 6,25% podstawy | 490,54 zł |
| Świadczenie urlopowe nauczyciela, pełny etat i pełny rok szkolny | art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela | odpis podstawowy | 2 943,23 zł |
Kwota bazowa dla nauczycieli w 2026 r. to 5 597,86 zł (Dz.U. 2026 poz. 62), a podstawa odpisu dla pracowników niepedagogicznych to 7 848,60 zł (M.P. 2026 poz. 232). Kwoty w tabeli dotyczą pełnego roku i pełnego wymiaru zatrudnienia; przy zatrudnieniu w części roku lub w niepełnym wymiarze nalicza się je proporcjonalnie.
Terminy przekazania środków na rachunek funduszu
Odpisy i zwiększenia oraz kwoty wypłaconych świadczeń urlopowych obciążają koszty działalności pracodawcy (art. 6 ust. 1 ustawy o ZFŚS). Naliczenie to jednak dopiero połowa obowiązku. Równowartość dokonanych odpisów i zwiększeń naliczonych na dany rok pracodawca przekazuje na rachunek bankowy funduszu w terminie do 30 września, z tym że do 31 maja przekazuje kwotę stanowiącą co najmniej 75% równowartości odpisów podstawowych (art. 6 ust. 2).
Środki funduszu gromadzi się na odrębnym rachunku bankowym (art. 12 ust. 1) i nie podlegają one egzekucji, z wyjątkiem egzekucji prowadzonej w związku ze zobowiązaniami samego funduszu (art. 12 ust. 2). W praktyce kontrolnej nieterminowe przekazanie środków albo trzymanie ich na rachunku podstawowym jednostki jest jednym z najczęściej wytykanych uchybień, bo jest łatwe do wykazania na podstawie wyciągów bankowych.
Kto jest uprawniony do korzystania z funduszu
Ustawa wskazuje krąg osób uprawnionych w art. 2 pkt 5. Są to pracownicy i ich rodziny, emeryci i renciści będący byłymi pracownikami i ich rodziny, a także inne osoby, którym pracodawca przyznał prawo korzystania ze świadczeń socjalnych finansowanych z ZFŚS w regulaminie. Ostatni człon tej definicji jest kluczowy dla szkoły: jeżeli placówka chce objąć funduszem na przykład osoby pobierające nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, dzieci zmarłego pracownika czy osoby zatrudnione na podstawie umowy cywilnoprawnej, musi to wprost zapisać w regulaminie. Bez takiego zapisu wypłata świadczenia osobie spoza ustawowego kręgu jest wydatkowaniem środków niezgodnie z przeznaczeniem.
Odwrotna zależność również obowiązuje. Regulamin nie może wyłączyć z kręgu uprawnionych osób, które uprawnienie czerpią wprost z ustawy, na przykład emerytów będących byłymi pracownikami szkoły.
Emeryt z prawem do ZFŚS: nie w każdym przypadku i nie na starych zasadach
Pytanie, czy dana osoba jest emerytem lub rencistą będącym byłym pracownikiem konkretnej placówki, latami rozstrzygano przy pomocy kryterium ostatniego zakładu pracy. Przyjmowano, że decyduje to, czy szkoła była ostatnim miejscem zatrudnienia przed przejściem na emeryturę, a podjęcie pracy u innego pracodawcy zrywa więź z dotychczasowym funduszem.
Ten pogląd został zakwestionowany. W uchwale z dnia 21 lutego 2024 r. (sygn. III PZP 3/23) Sąd Najwyższy przyjął, że emeryt, który uprzednio przeszedł na emeryturę i podjął zatrudnienie u innego pracodawcy, otrzymując wynagrodzenie w wysokości niepowodującej zawieszenia wypłaty emerytury, jest emerytem będącym byłym pracownikiem w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy o ZFŚS i zachowuje prawo do świadczeń z funduszu poprzedniego pracodawcy. Sąd Najwyższy wskazał, że ustawa nie zawiera warunku negatywnego w postaci zerwania więzi z byłym pracodawcą.
Dla dyrektora oznacza to konieczność przejrzenia regulaminu pod kątem zapisów, które ograniczają uprawnienia emerytów kryterium ostatniego miejsca pracy albo warunkiem nieposiadania innego zatrudnienia. Takie postanowienia trzeba dziś ocenić krytycznie.
Świadczenia z ZFŚS: ulgowe i powszechnie dostępne
Katalog działalności socjalnej jest zamknięty i wynika z art. 2 pkt 1 ustawy o ZFŚS. Obejmuje usługi świadczone na rzecz różnych form wypoczynku, działalności kulturalno-oświatowej, sportowo-rekreacyjnej, opieki nad dziećmi w żłobkach, klubach dziecięcych, przedszkolach i innych formach wychowania przedszkolnego, udzielanie pomocy materialnej, rzeczowej lub finansowej, a także zwrotnej lub bezzwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe na warunkach określonych umową.
Wewnątrz tego katalogu warto rozróżnić dwie kategorie. Świadczenia ulgowe, czyli ulgowe usługi i świadczenia oraz dopłaty z funduszu, podlegają kryterium socjalnemu i to o nich mówi art. 8 ust. 1 ustawy. Świadczenia powszechnie dostępne, finansowane z funduszu i oferowane wszystkim uprawnionym na równych zasadach, na przykład udostępnienie zakładowego obiektu sportowo-rekreacyjnego albo wspólna impreza kulturalno-oświatowa bez elementu dopłaty indywidualnej, nie mają charakteru ulgowego. To rozróżnienie decyduje o tym, czy przy danym świadczeniu w ogóle trzeba badać sytuację materialną pracownika, i bywa w regulaminach całkowicie pomijane.
Ustawa definiuje też pojęcie zakładowych obiektów socjalnych (art. 2 pkt 4). Są to ośrodki wczasowe i kolonijne, domy wypoczynkowe, sanatoria, ogrody działkowe, obiekty sportowo-rekreacyjne, żłobki, kluby dziecięce i przedszkola oraz obiekty służące działalności kulturalnej.

Kryterium socjalne w praktyce szkoły
Przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z funduszu (art. 8 ust. 1 ustawy o ZFŚS). To jedno zdanie jest najczęstszym punktem sporu z ZUS i organami kontroli, bo przesądza, że w odniesieniu do świadczeń ulgowych nie wolno dzielić środków równo.
Udostępnienie pracodawcy danych osobowych osoby uprawnionej następuje w formie oświadczenia, przy czym pracodawca może żądać udokumentowania tych danych w zakresie niezbędnym do ich potwierdzenia, między innymi przez oświadczenia i zaświadczenia o sytuacji życiowej, rodzinnej, materialnej i zdrowotnej (art. 8 ust. 1a). Teza, że oświadczenia pracownika nie wolno weryfikować, nie znajduje oparcia w przepisie.
Konstruując kryterium socjalne, warto rozstrzygnąć w regulaminie kilka kwestii, o które najczęściej pytają uczestnicy szkolenia: jaka kategoria dochodu jest brana pod uwagę i za jaki okres, czy dochód liczy się na osobę w rodzinie i jak definiowana jest rodzina, czy progi mają być ujęte kwotowo czy procentowo, w jakim trybie składa się wniosek o przyznanie świadczenia i jaka jest ścieżka odwoławcza. Progi dochodowe muszą przy tym realnie różnicować wysokość dopłat; tabela, w której praktycznie cała załoga mieści się w jednym progu, jest kryterium socjalnym wyłącznie z nazwy.

Regulamin zakładowego funduszu świadczeń socjalnych i tryb jego uzgodnienia
Zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z funduszu oraz zasady przeznaczania środków funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej określa pracodawca w regulaminie ZFŚS. Regulamin ustala się w uzgodnieniu z zakładową organizacją związkową (art. 8 ust. 2 ustawy o ZFŚS). Uzgodnienie to nie jest tym samym co zaopiniowanie: brak porozumienia oznacza, że regulamin nie zostaje skutecznie ustalony.
Od 27 stycznia 2026 r. zmienił się tryb postępowania u pracodawcy, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa. Ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. 2026 poz. 25) znowelizowała art. 4 ust. 3 i art. 8 ust. 2 ustawy o ZFŚS w ten sposób, że regulamin uzgadnia się z co najmniej dwoma pracownikami wybranymi do reprezentowania interesów załogi. Wcześniej wystarczał jeden przedstawiciel. Regulaminy ZFŚS, które przewidują uzgodnienie z jednym pracownikiem, wymagają więc aktualizacji, a każda zmiana regulaminu dokonana po tej dacie musi przejść przez nowy tryb.
Jakich błędów w regulaminach ZFŚS unikać
- Odpis na emerytów liczony po staremu. Zapis powielający mechanizm 5% pobieranych emerytur i rent zamiast 42% kwoty bazowej to najczęstszy nieaktualny fragment regulaminów i instrukcji obiegu dokumentów.
- Świadczenia przyznawane po równo. Jednakowa kwota dla wszystkich przy świadczeniach ulgowych pozbawia je charakteru socjalnego ze wszystkimi konsekwencjami podatkowymi i składkowymi.
- Progi dochodowe bez realnego zróżnicowania. Tabela, w której praktycznie wszyscy trafiają do jednego przedziału, jest kwestionowana tak samo jak brak progów.
- Ograniczanie uprawnień emerytów kryterium ostatniego miejsca zatrudnienia lub warunkiem braku innej pracy, mimo uchwały Sądu Najwyższego III PZP 3/23.
- Mieszanie ZFŚS z pomocą zdrowotną z art. 72 Karty Nauczyciela, czyli finansowanie z funduszu socjalnego świadczeń, na które organ prowadzący wyodrębnia odrębne środki w budżecie.
- Finansowanie wydatków spoza katalogu z art. 2 pkt 1, na przykład świadczeń o charakterze nagrodowym lub motywacyjnego uznania pracy, które nie mieszczą się w działalności socjalnej.
- Zapis o obniżeniu odpisu albo o rezygnacji z tworzenia funduszu, bez podstawy prawnej dla jednostki budżetowej.
- Brak procedury przeglądu danych osobowych i brak pisemnych upoważnień dla członków komisji socjalnej.
- Uzgodnienie regulaminu z jednym przedstawicielem załogi po 27 stycznia 2026 r.
ZFŚS a świadczenie urlopowe dla nauczyciela
Z odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych wypłacane jest nauczycielowi do końca sierpnia każdego roku świadczenie urlopowe w wysokości odpisu podstawowego, ustalonego proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy i okresu zatrudnienia nauczyciela w danym roku szkolnym (art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela). W 2026 r. pełna kwota świadczenia urlopowego nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze przez cały rok szkolny to 2 943,23 zł brutto; przy trzech czwartych etatu 2 207,42 zł, przy połowie etatu 1 471,62 zł.
Świadczenie urlopowe nauczyciela ma charakter roszczeniowy. Nie zależy od kryterium socjalnego, nie wymaga wniosku ani oświadczenia o sytuacji materialnej, a dyrektor nie ma podstaw, żeby je różnicować sytuacją życiową uprawnionego. Przepis nie różnicuje też nauczycieli według typu placówki, więc obejmuje także nauczycieli przedszkoli. Jedyne zmienne to wymiar czasu pracy i okres zatrudnienia w roku szkolnym.
Uwaga praktyczna: świadczenie urlopowe jest finansowane z funduszu, ale nie jest świadczeniem socjalnym w rozumieniu art. 8 ust. 1. Dlatego nie korzysta ze zwolnienia podatkowego przewidzianego dla świadczeń przyznawanych według kryterium socjalnego i podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w pełnej wysokości.
Czy pracownikom niepedagogicznym przysługuje świadczenie urlopowe
Nie. Świadczenie urlopowe z art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela przysługuje wyłącznie nauczycielom. Pracownicy administracji i obsługi korzystają ze środków funduszu na zasadach ogólnych, czyli według kryterium socjalnego i zasad zapisanych w regulaminie.
Warto odróżnić to świadczenie od zupełnie innej instytucji o tej samej nazwie. Świadczenie urlopowe z art. 3 ust. 3 i nast. ustawy o ZFŚS to rozwiązanie dla pracodawców zatrudniających mniej niż 50 pracowników, którzy rezygnują z tworzenia funduszu. Wypłaca się je raz w roku pracownikowi korzystającemu z urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych, nie później niż w ostatnim dniu poprzedzającym rozpoczęcie urlopu, w wysokości nie wyższej niż odpis podstawowy, proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. O rezygnacji z funduszu pracodawca informuje pracowników w pierwszym miesiącu roku kalendarzowego. Dla szkoły prowadzonej w formie jednostki budżetowej ta ścieżka jest zamknięta, bo fundusz tworzy ona obowiązkowo.
ZFŚS a pomoc zdrowotna dla nauczycieli
Pomoc zdrowotna dla nauczycieli to odrębny mechanizm i nie finansuje się jej z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Zgodnie z art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela, niezależnie od przysługującego nauczycielowi i członkom jego rodziny prawa do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego, organy prowadzące szkoły przeznaczają corocznie w budżetach odpowiednie środki finansowe z przeznaczeniem na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej oraz określają rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach tej pomocy, a także warunki i sposób ich przyznawania.
Środki na pomoc zdrowotną są więc wyodrębniane w budżecie organu prowadzącego, a nie w planie finansowym szkoły w ramach funduszu socjalnego. Uprawnienie do tej pomocy zachowują nauczyciele po przejściu na emeryturę, rentę lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, bez względu na datę przejścia (art. 72 ust. 4 Karty Nauczyciela). Wypłacanie zapomóg zdrowotnych ze środków ZFŚS w miejsce środków z art. 72 jest klasycznym błędem, który przy kontroli kwalifikuje się jako wydatkowanie funduszu niezgodnie z przeznaczeniem.
ZFŚS a podatki i ZUS
Wartość świadczeń rzeczowych i pieniężnych sfinansowanych w całości ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych jest wolna od podatku dochodowego do wysokości 1 000 zł w roku podatkowym (art. 21 ust. 1 pkt 67 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Limit jest roczny i łączny dla wszystkich świadczeń otrzymanych przez daną osobę, a ze zwolnienia wyłączone są bony, talony i inne znaki uprawniające do ich wymiany na towary lub usługi.
Podwyższony limit 2 000 zł, wprowadzony art. 52l ustawy o PIT na okres stanu epidemii, obowiązywał wyłącznie do 31 grudnia 2023 r. W 2026 r. nie ma zastosowania i sięganie po niego przy rozliczaniu świadczeń świątecznych jest błędem powtarzanym co roku.
Odrębnie uregulowano dopłaty do wypoczynku dzieci i młodzieży do lat 18. Dopłaty do zorganizowanego wypoczynku w formie wczasów, kolonii, obozów i zimowisk, w tym połączonego z nauką, pobytu na leczeniu sanatoryjnym, w placówkach leczniczo-sanatoryjnych, rehabilitacyjno-szkoleniowych i leczniczo-opiekuńczych, organizowanego przez podmioty prowadzące działalność w tym zakresie, sfinansowane ze środków ZFŚS są zwolnione z podatku w całości, bez limitu kwotowego (art. 21 ust. 1 pkt 78 ustawy o PIT). Dopłaty z innych źródeł korzystają ze zwolnienia do 2 000 zł rocznie.
Po stronie składkowej z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wyłączone są świadczenia finansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (§ 2 ust. 1 pkt 19 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r., t.j. Dz.U. 2025 poz. 316). Kluczowe są w tym przepisie słowa o celach socjalnych: wyłączenie obejmuje wyłącznie świadczenia rzeczywiście przyznane z zastosowaniem kryterium socjalnego.
Konsekwencje pokazuje orzecznictwo. W wyroku z dnia 16 września 2009 r. (sygn. I UK 121/09) Sąd Najwyższy przyjął, że świadczenia przyznane z pominięciem kryterium socjalnego, czyli w jednakowej wysokości dla wszystkich, tracą charakter socjalny, stanowią przychód ze stosunku pracy i podlegają zarówno podatkowi dochodowemu, jak i składkom na ubezpieczenia społeczne. Przy kontroli ZUS oznacza to doszacowanie składek wstecz wraz z odsetkami.
Świadczenie urlopowe nauczyciela jest wyłączone z podstawy wymiaru składek na podstawie § 2 ust. 1 pkt 21 rozporządzenia składkowego, który mówi o świadczeniu urlopowym do wysokości nieprzekraczającej rocznie kwoty odpisu podstawowego. Przepis odsyła literalnie do art. 3 ust. 4 ustawy o ZFŚS, a nie do art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela, co bywa przedmiotem sporów interpretacyjnych; praktyka rozliczeniowa traktuje świadczenie nauczycielskie jako nieoskładkowane.
Pożyczka na cele mieszkaniowe mieści się w działalności socjalnej jako zwrotna pomoc na cele mieszkaniowe udzielana na warunkach określonych umową (art. 2 pkt 1 ustawy o ZFŚS). Samo jej udzielenie nie jest przychodem, a preferencyjne lub zerowe oprocentowanie nie generuje przychodu ze stosunku pracy, jeżeli zasady udzielania pożyczek są określone w regulaminie ZFŚS i jednolite dla wszystkich uprawnionych.
Dane osobowe w ZFŚS
Ustawa o ZFŚS zawiera własne przepisy o przetwarzaniu danych. Do przetwarzania danych osobowych dotyczących zdrowia dopuszczone są wyłącznie osoby posiadające pisemne upoważnienie wydane przez pracodawcę, zobowiązane do zachowania ich w tajemnicy (art. 8 ust. 1b). Pracodawca przechowuje dane przez okres niezbędny do przyznania ulgowej usługi i świadczenia oraz dochodzenia praw lub roszczeń (art. 8 ust. 1c), a ponadto dokonuje przeglądu danych nie rzadziej niż raz w roku kalendarzowym w celu ustalenia niezbędności ich dalszego przechowywania (art. 8 ust. 1d).
W praktyce szkolnej oznacza to trzy konkretne dokumenty do sprawdzenia: pisemne upoważnienia dla wszystkich członków komisji socjalnej i osób obsługujących wnioski, zapisany w regulaminie lub w polityce ochrony danych okres przechowywania wniosków wraz z załącznikami oraz udokumentowany coroczny przegląd danych.
Kontrola i odpowiedzialność
Ustawa przewiduje sankcję wykroczeniową. Kto, będąc pracodawcą lub będąc odpowiedzialnym w imieniu pracodawcy za wykonywanie przepisów ustawy, nie wykonuje przepisów ustawy albo podejmuje działania z nimi niezgodne, podlega karze grzywny; orzekanie następuje na wniosek właściwego organu Państwowej Inspekcji Pracy w trybie określonym przepisami Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 12a ustawy o ZFŚS).
Drugim narzędziem jest roszczenie cywilne. Związkom zawodowym przysługuje prawo wystąpienia do sądu pracy z roszczeniem o zwrot funduszowi środków wydatkowanych niezgodnie z przepisami ustawy lub o przekazanie należnych środków na fundusz (art. 8 ust. 3). Uprawnienie to przewidziano wprost w ustawie o ZFŚS. W jednostkach samorządowych dochodzą do tego kontrole regionalnych izb obrachunkowych. Przykładem może być wystąpienie pokontrolne Regionalnej Izby Obrachunkowej w Opolu z dnia 9 września 2015 r. (znak NKO.401-27/2015) dotyczące publicznej szkoły podstawowej, w którym stwierdzono wypłatę pracownikom świadczeń pieniężnych z ZFŚS w kwotach obliczonych niezgodnie z zasadami określonymi w regulaminie funduszu, a odpowiedzialność przypisano przewodniczącemu i członkom komisji socjalnej oraz dyrektorowi szkoły.
Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych w szkołach: codzienna praktyka dyrektora
Dyrektor szkoły jest w tym układzie pracodawcą: to on ustala regulamin, odpowiada za naliczenie i przekazanie środków oraz za to, komu i w jakiej wysokości przyznawane są świadczenia. Praktyczny cykl wygląda tak: plan zatrudnienia daje podstawę naliczania odpisu na zakładowy fundusz, regulamin określa katalog świadczeń i progi, pracownik składa wniosek o przyznanie świadczenia, komisja socjalna opiniuje, a dyrektor rozstrzyga sprawę przyznania świadczenia. Do zakładowego funduszu świadczeń socjalnych szkoły wiejskiej z kilkoma etatami i do funduszu świadczeń socjalnych szkoły podstawowej w mieście stosuje się przy tym te same reguły co do dużego zespołu szkół, bo obowiązek wynika z formy organizacyjnej jednostki, a nie z jej wielkości.
Uprawnieni korzystają z usług i świadczeń na zasadach zapisanych w regulaminie, a jeżeli placówka chce objąć funduszem osoby spoza kręgu ustawowego, musi przyznać im w regulaminie prawo korzystania ze świadczeń socjalnych. Dotyczy to między innymi byłych nauczycieli, których status jako emerytów budzi wątpliwości, oraz osób zatrudnionych na innej podstawie niż umowa o pracę. Świadczenia socjalne finansowane ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych obejmują zarówno dopłaty z ZFŚS do wypoczynku, jak i pomoc materialną, a działalność socjalna jest przy tym pojęciem ustawowym o zamkniętym zakresie.
Warto pamiętać o dwóch elementach otoczenia prawnego. Po pierwsze, wysokość świadczenia z funduszu i limity podatkowe wynikają nie tylko z ustaw. Rozporządzenie składkowe Ministra Pracy i Polityki Socjalnej przesądza o tym, które wypłaty są wyłączone z podstawy wymiaru składek. Odrębnym obowiązkiem jest przetwarzanie danych osób uprawnionych na zasadach z art. 8 ustawy o ZFŚS. Po drugie, w jednostkach prowadzonych przez samorząd terytorialny gospodarka funduszem jest elementem gospodarki finansowej jednostki i wchodzi w zakres procedury budżetowej: odpis planuje się w planie finansowym placówki, a organ prowadzący ujmuje go w budżecie gminy lub powiatu. Emerytura lub renta byłego pracownika nie jest już natomiast, od 2024 r., wielkością potrzebną do ustalenia wysokości odpisu, choć nadal bywa mylnie wpisywana do arkuszy kalkulacyjnych. W placówkach, w których działa związek zawodowy, każda zmiana regulaminu wymaga uzgodnienia z organizacją związkową, a lista przyznawanych świadczeń nie może być ustalana jednostronnie.
Powiązane szkolenia dla oświaty
Zagadnienia płacowe i kadrowe omawiamy też na innych webinarach: wynagrodzenia nauczycieli, kadry w oświacie, regulamin wynagradzania oraz dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli. Planowanie wydatków placówki obejmują szkolenia o planie finansowym i klasyfikacji budżetowej w oświacie.
Anna Stokłosa
Trener z zakresu prawa pracy, kadr i płac oraz ochrony danych osobowych, praktyk, absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie oraz London Metropolitan University. Radca prawny w Anna Stokłosa Kancelaria Radcy Prawnego Attorney-at-law; dyrektor ds. doradztwa prawa pracy. Uczestniczka międzynarodowych konferencji naukowych. Posiada bogate doświadczenie praktyczne w kwestiach związanych ze stosowaniem prawa, zarówno na etapie doradztwa, jak też w postępowaniach kontrolnych i sądowych. Doświadczona oraz uznana audytorka kadrowo-płacowa oraz trenerka.
1. Jak rozumieć obowiązek pracodawcy zaspokajania potrzeb bytowych, socjalnych i kulturalnych pracowników (art. 16 KP) – orzecznictwo sądów pracy
2. Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych
- podstawy prawne
- możliwość wyboru pomiędzy tworzeniem ZFŚS a wypłatą świadczenia urlopowego
- warunki odstąpienia od tworzenia ZFŚŚ i wypłaty świadczenia urlopowego
- informacja o nietworzeniu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych i niewypłacaniu świadczenia urlopowego – wzór, termin i sposób podania do wiadomości, skutki niepodania do wiadomości informacji
3. Osoby uprawnione do świadczeń z ZFŚS
4. Kryteria socjalne
- kryterium socjalne w wyrokach sądów
- ustalanie sytuacji dochodowej do celów socjalnych
- dopuszczalne sposoby pozyskiwania i potwierdzania przez pracodawcę sytuacji materialnej osób uprawnionych
5. Ochrona danych a ZFŚS
- ZFŚŚ a RODO – zmiany w ustawie od 04.05.2019 r.
- upoważnienie do przetwarzania danych członków komisji socjalnej – wzór
- potwierdzenie dokonania corocznego przeglądu – wzór
6. Ustalanie sytuacji dochodowej do celów socjalnych
- na podstawie jakich przepisów pracodawca może żądać przedstawienia zaświadczenia o dochodach członków rodziny
- czy niezłożenie przez pracownika dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych przychodów może być podstawą do wstrzymania wypłaty z ZFŚS?
7. Materialna pomoc fin. i rzeczowa
- zapomoga
- pożyczki udzielane pracownikom (w tym pomoc na cele mieszkaniowe)
- możliwość potrącenia pożyczki z wynagrodzenia pracownika
- zakup lekarstw, artykułów spożywczych, odzieży, wyposażenia domu, środków pomocy sanitarnej, opału na zimę, podręczników szkolne dla dzieci
- paczki dla dzieci lub pracowników
- dofin. wypoczynku pracowników i ich dzieci
- dofin. żłobków i przedszkoli
- bony towarowe, bony podarunkowe, bony paliwowe, karty płatnicze, karty prezentowe, karty zapewniające dostęp do usług sportowo-rekreacyjnych, kupony biletowe
8. Nadzór i kontrola stosowania przez pracodawców przepisów o ZFŚS
- podmioty uprawnione do kontroli
- zakres kontroli: treść regulaminu ZFŚS, planowanie i naliczanie odpisów na ZFŚS, dokonywanie odpisów i gromadzenie środków Funduszu, gospodarowania środkami Funduszu
- przebieg kontroli ZFŚS w praktyce
- zastrzeżenia do protokołu kontroli – przykładowa argumentacja
9. Uchybienie celowi ZFŚS (w szczególności fin. ze środków socjalnych tzw. zakładowych imprez okolicznościowych i integracyjnych- nowe orzecznictwo) – skutki podatkowe i ZUS
10. Regulamin ZFŚS (treść, zasady wprowadzenia, pułapki zapisów, przykłady błędnych zapisów)
11. Komisja socjalna (uprawnienia, zasady tworzenia, skład komisji)
12. Potrącenia z ZFŚS
13. Omówienie wzorów dokumentów:
- regulamin ZFŚS
- regulamin wyboru przedstawiciela załogi na potrzeby ZFŚS
- tabele dopłat do usług socjalnych
- informacja o wyborze przedstawiciela załogi
- informacja o nietworzeniu ZFŚS
- oświadczenie o sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej uprawnionego do korzystania z funduszu
- wniosek o przyznanie zapomogi
- wniosek o wypłatę świadczenia urlopowego
- wniosek o refun. „wczasów pod gruszą”
- wniosek o przyznanie dofin. do wypoczynku dziecka
- wniosek o przyznanie pożyczki mieszkaniowej
- karta ewidencji korzystania z ZFŚS
- plan rzeczowo-fin. z ZFŚS
Dla kogo jest ten webinar
Szkolenie kierujemy do dyrektorów szkół, przedszkoli i placówek oświatowych, wicedyrektorów, głównych księgowych i księgowych jednostek oświatowych, pracowników centrów usług wspólnych obsługujących oświatę, pracowników działów kadr i płac oraz członków komisji socjalnych. Przyda się także pracownikom wydziałów edukacji i oświaty w urzędach gmin, miast i starostwach, którzy odpowiadają za nadzór nad gospodarką finansową podległych jednostek.
Kalendarz roku w zakładowym funduszu świadczeń socjalnych
| Moment w roku | Co się dzieje |
|---|---|
| 1 stycznia | Dzień, na który ustala się stan zatrudnienia przy ogólnych progach z art. 3 ustawy o ZFŚS, oraz dzień, w którym obowiązuje kwota bazowa brana do odpisu dla nauczycieli. |
| Styczeń i luty | Wstępne naliczenie odpisu na podstawie planowanej przeciętnej liczby nauczycieli i stanu zatrudnienia pracowników niepedagogicznych; przegląd regulaminu ZFŚS pod kątem zmian w przepisach. |
| Do 20 lutego | Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza w Monitorze Polskim przeciętne wynagrodzenie stanowiące podstawę odpisu; w 2026 r. to 7 848,60 zł (M.P. 2026 poz. 232). |
| Do 31 maja | Przekazanie na rachunek funduszu co najmniej 75% równowartości odpisów podstawowych (art. 6 ust. 2 ustawy o ZFŚS). |
| Do końca sierpnia | Wypłata nauczycielom świadczenia urlopowego z art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela. |
| Do 30 września | Przekazanie na rachunek funduszu całej równowartości naliczonych odpisów i zwiększeń. |
| Koniec roku | Korekta odpisu do faktycznej przeciętnej liczby zatrudnionych nauczycieli oraz faktycznego stanu zatrudnienia pozostałych pracowników; roczny przegląd danych osobowych z art. 8 ust. 1d. |

Lista kontrolna regulaminu ZFŚS w placówce oświatowej
- Czy krąg osób uprawnionych obejmuje pracowników, emerytów i rencistów będących byłymi pracownikami oraz osoby, którym prawo korzystania z funduszu przyznano wprost w regulaminie?
- Czy regulamin nie ogranicza uprawnień emerytów kryterium ostatniego miejsca zatrudnienia albo warunkiem braku innej pracy?
- Czy odpis na nauczycieli emerytów opisano jako 42% kwoty bazowej, a nie jako 5% pobieranych emerytur i rent?
- Czy regulamin odróżnia świadczenia ulgowe, przyznawane według kryterium socjalnego, od świadczeń powszechnie dostępnych?
- Czy progi dochodowe realnie różnicują wysokość dopłat, a nie zbierają całej załogi w jednym przedziale?
- Czy zdefiniowano pojęcie dochodu, okres, z którego go liczymy, oraz sposób ustalania dochodu na osobę w rodzinie?
- Czy wzór wniosku o przyznanie świadczenia przewiduje oświadczenie i informację o możliwości żądania udokumentowania danych?
- Czy opisano tryb przyznawania świadczeń, rolę komisji socjalnej i ścieżkę postępowania w razie odmowy?
- Czy zasady udzielania pożyczek na cele mieszkaniowe są jednolite dla wszystkich uprawnionych i ujęte w umowie?
- Czy w regulaminie nie ma świadczeń spoza katalogu działalności socjalnej z art. 2 pkt 1 ustawy o ZFŚS?
- Czy pomoc zdrowotna dla nauczycieli została wyraźnie oddzielona od ZFŚS?
- Czy tryb uzgodnienia regulaminu uwzględnia stan po 27 stycznia 2026 r., czyli uzgodnienie z co najmniej dwoma przedstawicielami załogi przy braku organizacji związkowej?
- Czy wskazano okres przechowywania danych i coroczny przegląd, a członkowie komisji socjalnej mają pisemne upoważnienia do przetwarzania danych o zdrowiu?
Najczęściej mylone pojęcia
- Odpis a przekazanie środków. Naliczenie odpisu obciąża koszty działalności pracodawcy, ale obowiązek jest wykonany dopiero po przelaniu równowartości na odrębny rachunek bankowy funduszu w terminach z art. 6 ust. 2.
- Uzgodnienie a zaopiniowanie regulaminu. Regulamin ZFŚS ustala się w uzgodnieniu, a nie po zasięgnięciu opinii.
- Świadczenie urlopowe nauczyciela a świadczenie urlopowe z ustawy o ZFŚS. Pierwsze wynika z art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela i jest wypłacane z odpisu do końca sierpnia; drugie zastępuje fundusz u pracodawców zatrudniających mniej niż 50 pracowników, co w jednostce budżetowej jest wykluczone.
- ZFŚS a pomoc zdrowotna z art. 72 Karty Nauczyciela. To dwa odrębne źródła finansowania; pomoc zdrowotną organ prowadzący wyodrębnia corocznie w swoim budżecie.
- Kwota bazowa a przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej. Pierwsza jest podstawą odpisu dla nauczycieli, druga dla pracowników niepedagogicznych.
Co otrzymują uczestnicy
Webinar prowadzimy na żywo, z możliwością zadawania pytań na czacie i głosowo. Uczestnicy otrzymują materiały szkoleniowe, komplet omawianych podstaw prawnych oraz imienny certyfikat potwierdzający udział. Zgłoszenie przyjmujemy przez formularz online albo formularz PDF, a płatność następuje po szkoleniu, na podstawie faktury.
Jeżeli chcą Państwo omówić własny regulamin ZFŚS albo konkretny przypadek z placówki, prosimy o przesłanie opisu sytuacji przed szkoleniem; prowadzący uwzględni go w części poświęconej pytaniom uczestników. Organizujemy również szkolenia zamknięte dla pojedynczej jednostki, zespołu szkół, centrum usług wspólnych albo wszystkich placówek prowadzonych przez daną gminę lub powiat.
Czego dotyczy szkolenie o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w szkole?
Webinar obejmuje pełny cykl pracy z ZFŚS w placówce oświatowej: kto ma obowiązek utworzyć fundusz, jak naliczyć odpis dla nauczycieli i pracowników niepedagogicznych, kto jest uprawniony do korzystania z funduszu, jak stosować kryterium socjalne, co powinien zawierać regulamin ZFŚS, jak rozliczyć świadczenie urlopowe nauczyciela oraz jakie są skutki podatkowe i składkowe wypłat z funduszu.
Dla kogo jest webinar o ZFŚS w placówkach oświatowych?
Dla dyrektorów szkół i przedszkoli, wicedyrektorów, głównych księgowych i księgowych jednostek oświatowych, pracowników centrów usług wspólnych, działów kadr i płac, członków komisji socjalnych oraz pracowników wydziałów edukacji w gminach i powiatach.
Jak zapisać się na szkolenie o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych?
Zgłoszenie składa się przez formularz online dostępny na tej podstronie albo przez formularz PDF, który wystarczy wypełnić i odesłać. Po wysłaniu zgłoszenia otrzymają Państwo potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia na podany adres e-mail.
Ile kosztuje udział w webinarze o ZFŚS w szkole?
Koszt uczestnictwa to 470,00 zł netto za jedną osobę, powiększone o 23% VAT. Udział jest zwolniony z VAT w przypadku finansowania szkolenia ze środków publicznych, co dotyczy większości szkół, przedszkoli, centrów usług wspólnych i urzędów.
Kiedy trzeba zapłacić za szkolenie?
Płatność następuje po szkoleniu, w terminie 14 dni, na podstawie faktury wystawionej po webinarze. Nie pobieramy przedpłat przed terminem szkolenia.
Czy otrzymam fakturę za udział w webinarze?
Tak, fakturę wystawiamy po szkoleniu i przesyłamy na wskazany adres. Jeśli faktura ma zawierać dodatkowe dane, na przykład numer zamówienia, nazwę projektu, dane nabywcy i odbiorcy przy rozliczeniu przez centrum usług wspólnych albo podział na kilka jednostek, prosimy podać je w formularzu zgłoszeniowym lub przesłać e-mailem przed szkoleniem.
Ile trwa webinar o ZFŚS w oświacie?
Szkolenie trwa kilka godzin zegarowych z przerwami. Dokładne godziny rozpoczęcia i zakończenia podajemy w potwierdzeniu zgłoszenia oraz w wiadomości z linkiem do webinaru.
Na jakiej platformie odbywa się szkolenie i czego potrzebuję?
Webinar prowadzimy na platformie ClickMeeting. Wystarczy komputer lub tablet z połączeniem internetowym i głośnikami albo słuchawkami; nie trzeba instalować dodatkowego oprogramowania. Link do webinaru wysyłamy zwykle jeden dzień roboczy przed szkoleniem.
Czy podczas webinaru można zadawać pytania?
Tak. Pytania można zadawać na czacie przez cały czas trwania szkolenia, a w części poświęconej pytaniom uczestników także głosowo. Program przewiduje osobny blok na pytania.
Czy mogę przesłać swój regulamin ZFŚS albo własny przypadek przed szkoleniem?
Tak. Opis sytuacji lub pytanie dotyczące konkretnego zapisu regulaminu prosimy przesłać e-mailem przed webinarem, a prowadzący uwzględni go w części poświęconej pytaniom uczestników.
Co otrzymuje uczestnik szkolenia?
Materiały szkoleniowe, zestawienie omawianych podstaw prawnych oraz imienny certyfikat potwierdzający udział w webinarze.
Kto prowadzi szkolenie o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych?
Szkolenie prowadzi Michał Kowalski, radca prawny i redaktor Portalu Oświatowego, specjalista z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych oraz prawa oświatowego. Prowadzi kancelarię, w ramach której udziela pomocy prawnej nauczycielom, dyrektorom i innym pracownikom szkół, a od kilku lat współpracuje ze związkami zawodowymi reprezentującymi nauczycieli.
Czy szkolenie odbędzie się na pewno?
Szkolenie odbywa się po zebraniu grupy. Gdyby termin miał ulec zmianie, informujemy o tym wszystkich zgłoszonych uczestników z wyprzedzeniem i proponujemy najbliższy inny termin albo rezygnację bez kosztów.
Jak zrezygnować z udziału w webinarze?
Rezygnację przyjmujemy najpóźniej na 3 dni robocze przed terminem szkolenia. Wystarczy wiadomość e-mail. Rezygnacja zgłoszona w tym terminie nie wiąże się z żadnymi kosztami.
Czy można zmienić osobę zgłoszoną na szkolenie?
Tak, zmiana uczestnika jest możliwa do dnia szkolenia. Wystarczy przesłać nam dane nowej osoby e-mailem, bez konieczności składania nowego zgłoszenia.
Czy organizują Państwo szkolenia zamknięte z ZFŚS dla jednej jednostki lub gminy?
Tak. Realizujemy szkolenia zamknięte dla pojedynczej szkoły, zespołu szkół, centrum usług wspólnych albo wszystkich placówek prowadzonych przez daną gminę lub powiat, z programem dostosowanym do regulaminów i praktyki zamawiającego.
Czym jest zakładowy fundusz świadczeń socjalnych w szkole?
To wyodrębniony fundusz celowy, z którego pracodawca finansuje działalność socjalną na rzecz osób uprawnionych: pracowników i ich rodzin, emerytów i rencistów będących byłymi pracownikami i ich rodzin oraz innych osób, którym prawo korzystania z funduszu przyznano w regulaminie. Zasady jego tworzenia i wydatkowania wynikają z ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (t.j. Dz.U. 2024 poz. 288) oraz z Karty Nauczyciela.
Czy szkoła ma obowiązek utworzyć fundusz socjalny?
Tak. Pracodawcy prowadzący działalność w formie jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych tworzą fundusz bez względu na liczbę zatrudnianych pracowników (art. 3 ust. 2 ustawy o ZFŚS). Progi 50 i 20 pracowników, które obowiązują innych pracodawców, w oświacie nie mają zastosowania.
Czy mała szkoła może zrezygnować z ZFŚS i wypłacać świadczenie urlopowe?
Nie, jeżeli jest jednostką budżetową. Możliwość rezygnacji z funduszu na rzecz świadczenia urlopowego wynika z art. 3 ust. 3 ustawy o ZFŚS i dotyczy wyłącznie pracodawców, o których mowa w art. 3 ust. 1 i 1c, czyli tych objętych progami zatrudnienia.
Czy dyrektor może obniżyć odpis na fundusz w regulaminie?
Nie w jednostce budżetowej. Art. 4 ust. 1 ustawy o ZFŚS, który pozwala kształtować wysokość odpisu układem zbiorowym pracy lub regulaminem wynagradzania, odsyła wyłącznie do pracodawców z art. 3 ust. 1 i 1c. Szkoła i przedszkole publiczne stosują odpis w wysokości ustawowej.
Ile wynosi odpis na ZFŚS dla nauczyciela w 2026 roku?
Odpis na jednego nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć przez cały rok kalendarzowy wynosi 110% kwoty bazowej, czyli w 2026 r. 6 157,65 zł. Kwota bazowa dla nauczycieli w 2026 r. to 5 597,86 zł i wynika z art. 9 ust. 2 ustawy budżetowej na rok 2026 (Dz.U. 2026 poz. 62).
Ile wynosi odpis na nauczyciela emeryta w 2026 roku?
Dla nauczycieli będących emerytami lub rencistami oraz nauczycieli pobierających nauczycielskie świadczenie kompensacyjne odpis wynosi 42% kwoty bazowej, czyli w 2026 r. 2 351,10 zł na jedną osobę (art. 53 ust. 2 Karty Nauczyciela).
Czy odpis na nauczycieli emerytów to nadal 5% pobieranych emerytur i rent?
Nie. Ten mechanizm przestał obowiązywać z dniem 1 stycznia 2024 r. na mocy ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 1672). Od 2024 r. odpis wynosi 42% kwoty bazowej. Zapis oparty na 5% świadczeń jest w regulaminie nieaktualny.
Ile wynosi odpis podstawowy na pracownika niepedagogicznego w 2026 roku?
Odpis podstawowy to 37,5% podstawy, czyli w 2026 r. 2 943,23 zł na jednego zatrudnionego w normalnych warunkach pracy. Podstawą jest 7 848,60 zł, ogłoszone obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 19 lutego 2026 r. (M.P. 2026 poz. 232).
Czy podstawa odpisu w 2026 roku jest zamrożona?
Nie. Ostatnim przepisem czasowo ustalającym inną podstawę wbudowanym w ustawę o ZFŚS jest art. 5l, dotyczący 2023 r. Dla lat 2024, 2025 i 2026 ustawa nie przewiduje takiego rozwiązania, a odpisy ustala się na zasadach ogólnych.
Jakie są inne odpisy i zwiększenia poza odpisem podstawowym?
Ustawa przewiduje odpis 50% na pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, odpisy na pracowników młodocianych w wysokości 5%, 6% i 7% w kolejnych latach nauki oraz dwa zwiększenia fakultatywne po 6,25%: na osobę z orzeczonym znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności oraz na emeryta i rencistę, nad którym pracodawca sprawuje opiekę socjalną. W 2026 r. 50% to 3 924,30 zł, a 6,25% to 490,54 zł.
Do kiedy trzeba przekazać środki na rachunek funduszu?
Do 30 września należy przekazać równowartość wszystkich naliczonych na dany rok odpisów i zwiększeń, przy czym do 31 maja trzeba przekazać co najmniej 75% równowartości odpisów podstawowych (art. 6 ust. 2 ustawy o ZFŚS).
Kto jest uprawniony do korzystania z funduszu w szkole?
Pracownicy i ich rodziny, emeryci i renciści będący byłymi pracownikami i ich rodziny oraz inne osoby, którym pracodawca przyznał prawo korzystania ze świadczeń socjalnych finansowanych z ZFŚS w regulaminie (art. 2 pkt 5 ustawy o ZFŚS).
Czy emeryt, który pracuje u innego pracodawcy, traci prawo do ZFŚS byłej szkoły?
Nie. W uchwale z dnia 21 lutego 2024 r. (sygn. III PZP 3/23) Sąd Najwyższy przyjął, że emeryt, który przeszedł na emeryturę i podjął zatrudnienie u innego pracodawcy, otrzymując wynagrodzenie w wysokości niepowodującej zawieszenia wypłaty emerytury, jest emerytem będącym byłym pracownikiem w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy o ZFŚS. Ustawa nie zawiera warunku zerwania więzi z byłym pracodawcą.
Czy regulamin może ograniczyć uprawnienia emerytów do osób, dla których szkoła była ostatnim miejscem pracy?
Taki zapis należy dziś ocenić krytycznie w świetle uchwały Sądu Najwyższego III PZP 3/23. Regulamin nie może wyłączać z kręgu uprawnionych osób, które uprawnienie czerpią wprost z ustawy.
Co dzieje się z odpisem na emerytów po likwidacji szkoły?
W razie likwidacji szkoły organ prowadzący jest obowiązany wskazać inną szkołę, w której będzie naliczany odpis na ZFŚS na każdego nauczyciela będącego emerytem lub rencistą zlikwidowanej szkoły. Osoby te korzystają ze świadczeń na zasadach określonych w regulaminie obowiązującym we wskazanej szkole (art. 53 ust. 3a Karty Nauczyciela).
Na co można przeznaczyć środki z ZFŚS?
Na działalność socjalną w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy o ZFŚS, czyli usługi na rzecz różnych form wypoczynku, działalności kulturalno-oświatowej i sportowo-rekreacyjnej, opiekę nad dziećmi w żłobkach, klubach dziecięcych, przedszkolach i innych formach wychowania przedszkolnego, pomoc materialną rzeczową lub finansową oraz zwrotną lub bezzwrotną pomoc na cele mieszkaniowe na warunkach określonych umową. Katalog jest zamknięty.
Czym różnią się świadczenia ulgowe od powszechnie dostępnych?
Świadczenia ulgowe, czyli ulgowe usługi i świadczenia oraz dopłaty z funduszu, podlegają kryterium socjalnemu z art. 8 ust. 1 ustawy o ZFŚS. Świadczenia powszechnie dostępne, oferowane wszystkim uprawnionym na równych zasadach i bez elementu indywidualnej dopłaty, nie mają charakteru ulgowego. Rozróżnienie decyduje o tym, czy przy danym świadczeniu trzeba badać sytuację materialną osoby uprawnionej.
Na czym polega kryterium socjalne?
Przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z funduszu (art. 8 ust. 1 ustawy o ZFŚS). Oznacza to zakaz dzielenia środków po równo w odniesieniu do świadczeń ulgowych.
Czy można żądać od pracownika dokumentów potwierdzających dochód?
Tak. Udostępnienie danych następuje w formie oświadczenia, ale pracodawca może żądać udokumentowania tych danych w zakresie niezbędnym do ich potwierdzenia, między innymi przez oświadczenia i zaświadczenia o sytuacji życiowej, rodzinnej, materialnej i zdrowotnej (art. 8 ust. 1a ustawy o ZFŚS).
Co powinien zawierać regulamin ZFŚS w szkole?
Zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z funduszu oraz zasady przeznaczania środków funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej, w tym krąg osób uprawnionych, katalog świadczeń, kryterium socjalne i progi, tryb składania wniosku o przyznanie świadczenia, zasady udzielania pożyczek na cele mieszkaniowe oraz zasady przetwarzania danych osobowych.
Z kim uzgadnia się regulamin ZFŚS?
Regulamin ustala pracodawca w uzgodnieniu z zakładową organizacją związkową. Jeżeli organizacja związkowa nie działa, regulamin uzgadnia się z pracownikami wybranymi do reprezentowania interesów załogi (art. 8 ust. 2 ustawy o ZFŚS).
Co zmieniło się w uzgadnianiu regulaminu od 27 stycznia 2026 roku?
Ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. 2026 poz. 25) zmieniła art. 4 ust. 3 i art. 8 ust. 2 ustawy o ZFŚS. Przy braku zakładowej organizacji związkowej regulamin uzgadnia się z co najmniej dwoma pracownikami wybranymi do reprezentowania interesów załogi, a nie z jednym.
Ile wynosi świadczenie urlopowe dla nauczyciela w 2026 roku?
Przy pełnym wymiarze zajęć i zatrudnieniu przez cały rok szkolny to 2 943,23 zł brutto, czyli równowartość odpisu podstawowego. Przy trzech czwartych etatu 2 207,42 zł, przy połowie etatu 1 471,62 zł.
Do kiedy wypłaca się nauczycielowi świadczenie urlopowe?
Do końca sierpnia każdego roku. Świadczenie wypłaca się z odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, w wysokości odpisu podstawowego ustalonego proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy i okresu zatrudnienia nauczyciela w danym roku szkolnym (art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela).
Czy świadczenie urlopowe nauczyciela zależy od sytuacji socjalnej?
Nie. Ma charakter roszczeniowy, nie wymaga wniosku ani oświadczenia o sytuacji materialnej i nie podlega kryterium socjalnemu. Zależy wyłącznie od wymiaru czasu pracy i okresu zatrudnienia w roku szkolnym.
Czy od świadczenia urlopowego nauczyciela pobiera się podatek?
Tak. Świadczenie urlopowe jest finansowane z funduszu, ale nie jest przyznawane według kryterium socjalnego, więc nie korzysta ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 67 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i podlega opodatkowaniu w pełnej wysokości.
Czy świadczenie urlopowe nauczyciela jest oskładkowane?
Z podstawy wymiaru składek wyłącza je § 2 ust. 1 pkt 21 rozporządzenia składkowego (t.j. Dz.U. 2025 poz. 316), do wysokości nieprzekraczającej rocznie kwoty odpisu podstawowego. Przepis odsyła literalnie do art. 3 ust. 4 ustawy o ZFŚS, co bywa przedmiotem sporów interpretacyjnych, ale praktyka rozliczeniowa traktuje świadczenie nauczycielskie jako nieoskładkowane.
Czy pracownikom niepedagogicznym przysługuje świadczenie urlopowe?
Nie na podstawie Karty Nauczyciela. Pracownicy administracji i obsługi korzystają z funduszu na zasadach ogólnych, według kryterium socjalnego i zasad zapisanych w regulaminie. Świadczenie urlopowe z ustawy o ZFŚS jest natomiast instytucją dla pracodawców zatrudniających mniej niż 50 pracowników, którzy nie tworzą funduszu, co w jednostce budżetowej jest wykluczone.
Czy pomoc zdrowotna dla nauczycieli jest finansowana z ZFŚS?
Nie. Organy prowadzące szkoły przeznaczają corocznie w budżetach odpowiednie środki finansowe na pomoc zdrowotną dla nauczycieli oraz określają rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach tej pomocy, a także warunki i sposób ich przyznawania (art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela). Są to środki odrębne od zakładowego funduszu świadczeń socjalnych.
Ile wynosi limit zwolnienia z podatku świadczeń z ZFŚS w 2026 roku?
1 000 zł w roku podatkowym. Limit jest roczny i łączny dla wszystkich świadczeń rzeczowych i pieniężnych sfinansowanych w całości ze środków ZFŚS otrzymanych przez daną osobę (art. 21 ust. 1 pkt 67 ustawy o PIT).
Czy w 2026 roku obowiązuje podwyższony limit 2 000 zł?
Nie. Podwyższony limit z art. 52l ustawy o PIT obowiązywał wyłącznie do 31 grudnia 2023 r. Od 2024 r. stosuje się ponownie limit 1 000 zł.
Czy bony i karty podarunkowe z ZFŚS są zwolnione z podatku?
Nie. Zwolnienie z art. 21 ust. 1 pkt 67 ustawy o PIT wprost wyłącza bony, talony i inne znaki uprawniające do ich wymiany na towary lub usługi.
Czy dopłata do kolonii dla dziecka pracownika jest zwolniona z podatku?
Dopłaty do zorganizowanego wypoczynku dzieci i młodzieży do lat 18, w formie wczasów, kolonii, obozów i zimowisk, w tym połączonego z nauką, oraz pobytu na leczeniu sanatoryjnym i w placówkach leczniczo-sanatoryjnych, rehabilitacyjno-szkoleniowych i leczniczo-opiekuńczych, organizowanego przez podmioty prowadzące działalność w tym zakresie, sfinansowane ze środków ZFŚS są zwolnione w całości, bez limitu kwotowego. Z innych źródeł zwolnienie przysługuje do 2 000 zł rocznie (art. 21 ust. 1 pkt 78 ustawy o PIT).
Czy świadczenia z ZFŚS są oskładkowane?
Z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wyłączone są świadczenia finansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (§ 2 ust. 1 pkt 19 rozporządzenia składkowego, t.j. Dz.U. 2025 poz. 316). Wyłączenie obejmuje wyłącznie świadczenia rzeczywiście przyznane z zastosowaniem kryterium socjalnego.
Co grozi za przyznanie świadczeń po równo, bez kryterium socjalnego?
Świadczenia tracą charakter socjalny, stają się przychodem ze stosunku pracy i podlegają podatkowi dochodowemu oraz składkom na ubezpieczenia społeczne. Tak przyjął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 września 2009 r. (sygn. I UK 121/09). Przy kontroli ZUS oznacza to doszacowanie składek wstecz wraz z odsetkami.
Czy pożyczka mieszkaniowa z ZFŚS jest przychodem pracownika?
Samo udzielenie pożyczki nie jest przychodem, bo jest to świadczenie zwrotne mieszczące się w działalności socjalnej (art. 2 pkt 1 ustawy o ZFŚS). Preferencyjne lub zerowe oprocentowanie nie generuje przychodu ze stosunku pracy, jeżeli zasady udzielania pożyczek są określone w regulaminie i jednolite dla wszystkich uprawnionych.
Kto może przetwarzać dane o zdrowiu w ramach ZFŚS?
Wyłącznie osoby posiadające pisemne upoważnienie wydane przez pracodawcę, zobowiązane do zachowania tych danych w tajemnicy (art. 8 ust. 1b ustawy o ZFŚS). Dotyczy to także członków komisji socjalnej.
Kto kontroluje zakładowy fundusz świadczeń socjalnych w szkole?
Przestrzeganie przepisów ustawy kontroluje Państwowa Inspekcja Pracy, prawidłowość rozliczeń składkowych Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a gospodarkę finansową jednostek samorządowych regionalne izby obrachunkowe. Uprawnienia kontrolne ma także organ prowadzący w ramach nadzoru nad gospodarką finansową placówki.
Jakie są najczęstsze błędy w regulaminach ZFŚS?
Nieaktualny odpis na nauczycieli emerytów, przyznawanie świadczeń ulgowych po równo, progi dochodowe bez realnego zróżnicowania, ograniczanie uprawnień emerytów kryterium ostatniego miejsca zatrudnienia, mieszanie ZFŚS z pomocą zdrowotną z art. 72 Karty Nauczyciela, finansowanie wydatków spoza katalogu działalności socjalnej, zapisy o obniżeniu odpisu oraz brak pisemnych upoważnień i corocznego przeglądu danych osobowych.

